Германија трга по нов технолошки модел за раст додека AfD напредува

Германија ги промовира новите технолошки приоритети како рецепт за економски пресврт во време кога поддршката за десничарската партија АфД расте. Владата на канцеларот Фридрих Мерц го постави фокусот врз шест сектори: вештачка интелигенција, квантно пресметување, микроелектроника, биотехнологија, чиста енергија (вклучувајќи нуклеарна фузија) и климатски неутрална мобилност — области за кои се очекува да придонесат кон нови извори на раст.

Структурни притисоци и политички ризици

Германскиот економски модел, долги години поткопуван од конкурентноста на Кина, повисоките цени на енергијата и скапата работна сила, се најде под голем стрес. Според податоците на Сојузниот завод за статистика, по две години пад реалниот БДП минатата година порасна за само 0,2%. Извозот во Кина во 2025 година опадна за 9,7%, при што испораките на германски возила и делови беа намалени за околу една третина. Најновата владина прогноза предвидува раст од 1,3% за 2026 година, што е далеку помеѓу процутните години пред короната.

Економските тешкотии се меѓу главните фактори за растот на AfD, која нуди повраток кон поевтина енергетска политика, намалување на даноците, ревизија на условите во односите со ЕУ, реформи на социјалниот систем и драстично ограничување на доселувањето — пораки кои наоѓаат ехо кај гласови загрижени за стандардот.

Известени експертски групи и бизнис коалиции гледаат во високите технологии и во стартап‑екосистемот потенцијален лек. Доклад на иницијатива составена од 147 компании и инвеститори проценува дека овие технологии може да привлечат до 4,1 илјади милијарди евра (4,6 трилиони долари) инвестиции до 2035 година. Оливер Фалк, директор на Центарот „ифо“ за економија на иновации и дигитална трансформација, предупредува: "Нема етаблираните компании да бидат тие што првенствено ќе ги освојат овие нови полиња, туку иновативните нови играчи – стартапите." Тој повикува на државно финансирање во раните фази за да се премости периодот помеѓу истражувањето и комерцијалната одржливост.

Постојат јасни знаци дека поместувањето веќе се случува. Податоците од Дојче банк и од базата StartUpdetector покажуваат дека во првата половина на 2026 година беа основани повеќе од 3.000 стартапи — зголемување од 88% на годишно ниво — од кои околу една третина се фокусирани на вештачката интелигенција. Инвестициите од фондови за ризичен капитал пораснаа за 44% на вкупно 5,8 милијарди евра во истиот период, при што компании како Neura Robotics и производители на дронови како Stark и Quantum‑Systems имаа корист од тоа.

Свен Габор Јанцки, претседател на институтот To‑Be‑Ahead во Лајпциг, предлага создавање специјални економски зони каде што би се намалиле регулативите, би се привлекле амбициозни работници и би се вложувале средства. „За неколку специфични технологии, ги намалувате регулативите, регрутирате амбициозни работници и вложувате средства во овие зони", вели тој, предлагајќи примери како Силиконската долина и Шенжен.

Покрај тоа, зголемените трошоци за одбрана ќе дадат дополнителен импулс: според Меѓународниот институт за стратешки студии, се очекува буџетот за одбрана да достигне околу 120 милијарди евра до 2026 година (околу 2,6% од БДП), со цел да се зголеми на 3,5% до 2029 година. Набавките за беспилотни летала, сензори и комуникациски системи можат да ги зајакнат домашните добавувачи со двојна намена.

И покрај ценовните недостатоци во однос на Кина, многу аналитичари веруваат дека Германија може да задржи предност како снабдувач на критични компоненти. Како што посочува Фалк: "може да се земе за пример индустријата за полупроводници. Веројатно не е реалистично да се цели кон водечка позиција во целиот синџир на вредности, но доволно е да се има водечка позиција во одредени клучни точки." Тој додава дека токму тука Германија е силна во снабдување со опрема и специјализирани елементи за глобалните фабрики на чипови.

Фото: прес-материјал од настанот