Greqia, Gjermania, Austria, Danimarka dhe Holanda planifikojnë qendrën e parë për deportime jashtë BE

Greqia së bashku me Gjermaninë, Austrinë, Danimarkën dhe Holandën po përgatit një qendër të përbashkët për deportime jashtë Bashkimit Europian për personat me kërkesa azili të përfunduara dhe të refuzuara, dhe qendra e parë mund të nisë punën gjatë vitit 2027, njoftoi ministri i migracionit i Greqisë më 1 tetor 2026.

Çfarë përfshin plani dhe baza ligjore

Në një intervistë për televizionin grek ANT1, Thanos Plevris deklaroi se “the first of these ‘return centres’ should start operating in the second half of 2027.” Ai tha se grupi i pesë vendeve tashmë do të mbajë përgjegjësinë financiare për projektin dhe se një shtet partner në Afrikë ka dhënë pëlqimin, por nuk e zbuloi emrin. Sipas raportimeve diplomatike dhe mediave, janë përmendur Ruanda, Uganda dhe madje Uzbekistani si lokacione të mundshme.

Autoritetet theksojnë se nuk bëhet fjalë për kampet e mbyllura për kujdesimin e procedurave të azilit, por për “objekte të hapura” që do të përdoren si pika tranziti derisa të përgatiten kthimet përfundimtare të personave në vendet e origjinës. Për të shmangur paditë për shkelje të të drejtave të njeriut, përgjegjësia për personat e strehur do të mbetet te pesë vendet e BE‑së që marrin pjesë, dhe ato do të financojnë projektin vetë.

Plani parashikon edhe mbikëqyrje ndërkombëtare nga organizata si Agjencia e OKB‑së për Refugjatë (UNHCR) dhe Organizata Ndërkombëtare për Migracion (IOM) për të siguruar përputhshmërinë me standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Përpjekjet e mëparshme për të zhvendosur procedurat e azilit ose për të kryer deportime jashtë BE‑së u bllokuan shpesh për arsye ligjore, politike ose financiare. Shembuj të shquar janë plani i Mbretërisë së Bashkuar me Ruandën (2022–2024), i cili u shpall i paligjshëm nga Gjykata e Lartë dhe për të cilin qeveria britanike shpenzoi rreth 700 milionë paund, ndërsa vetëm katër persona u ripërshtatën vullnetarisht në Ruandë; marrëveshja italiane me Shqipërinë pas 2024 u ndalua nga gjykatat dhe një kamp u përshtat, duke strehuar rreth 500 burra deri në mars 2025; dhe iniciativat e Danimarkës (2021–2023) që u bllokuan për arsye ligjore dhe logjistike.

Mbështetësit thonë se ndryshimet e fundit në ligjet evropiane për azilin — duke përfshirë marrëveshjen politike për Rregulloren e Kthimit të BE‑së të arritur në qershor 2026 dhe të miratuar nga Parlamenti Evropian, por që ende pret miratim formal nga Këshilli — krijojnë bazën ligjore për të deportuar persona edhe në shtete të treta ku ata nuk kanë pasur më parë lidhje, nëse ekziston një marrëveshje bilateralë.

Kritikët, mes të cilëve janë edhe Médecins Sans Frontières dhe Amnesty International, paralajmërojnë se mbikëqyrja e pavarur, ndihma efektive ligjore dhe kujdesi mjekësor mund të jenë të vështira për t’u garantuar në mënyrë të qëndrueshme, dhe frikësohen se disa shtete partnere mund t’i dërgojnë më tej njerëzit në vendet e tyre të pasigurta pa verifikime të duhura. Gjithashtu, kostoja e lartë – ndërtimi, sigurimi dhe transporti – shpesh shkon në qindra miliona euro ndërsa numri i kthimeve të realizuara mbetet i vogël.

Foto: material shtypi nga ngjarja