Јанша: ЕУ мора да ги исполни ветувањата за проширувањето

Словенечкиот премиер Јанез Јанша предупреди дека Европската Унија мора да ги исполни ветувањата дадени на земјите кандидати и дека проширувањето кон Западен Балкан и источното соседство е стратешка одлука за иднината на Европа.

На отворањето на 21. Бледски стратешки форум Јанша нагласи дека проширувањето „не е услуга за државите кандидати. Тоа е стратешка одлука за иднината и идниот облик на нашиот континент“ и додаде дека, покрај исполнувањето на условите од страна на кандидатите, важно е и ЕУ да го одржи својот збор.

За последиците од евентуална неакција тој предупреди: „Ако Европската Унија не се шири, некој друг ќе го стори тоа, на наша штета“, рече Јанша, поставувајќи го проширувањето во поширок геополитички контекст.

Четири стратешки предизвици

Јанша ги наведе четирите предизвици кои, според него, ќе ја одредат иднината на Европа: безбедноста, отпорноста, демографијата и кредибилитетот. Во делот посветен на безбедноста, тој ја истакна улогата на Украина како предупредување за тоа дека не треба да се дозволи промена на границите со употреба на сила.

„Украина е опомена за нас дека се е на коцка. Украинците ја бранат не само својата територија, туку и принципот дека границите не можат да се менуваат со сила и дека народите имаат право да ја избираат својата иднина“, рече Јанша, додавајќи дека праведниот мир мора да го зачува суверенитетот и европската иднина на Украина.

Во врска со отпорноста, тој предупреди на потребата од намалување на стратешките зависности — особено во енергетиката, критичните минерали, полупроводниците и синџирите на снабдување — и повика на градење доверливи партнери и диверзификација на снабдувачките линии.

За демографијата Јанша рече дека ниската стапка на наталитет и стареењето на населението покажуваат дали младите имаат доверба да градат живот и семејство. „Демографијата не е само прашање на бројки. Таа покажува дали младите имаат доверба во иднината, дали можат да си дозволат дом, да изградат кариера, да создадат односи и да основаат семејство“, истакна тој, повикувајќи на безбедни граници и законити, селективни миграции прилагодени на економските потреби.

На крајот Јанша нагласи дека кредибилитетот е клучен за меѓународно влијание и дека тој се гради преку сојузништва и исполнување на дадените ветувања. „Своето влијание го зголемуваме со изградба на сојузништва, како доверливи партнери и со исполнување на дадените ветувања. Истото важи и за Европа“, рече Јанша, додавајќи дека способноста за обликување на промените се гради постепено, но дека моментот за нивно користење може да дојде ненадејно.

Фото: прес-материјал од настанот