Sektori publik në Maqedoninë e Veriut i ka faturat e skaduara rreth €693 milionë

Të dhënat nga Sistemi Elektronik për Raportimin dhe Regjistrimin e Detyrimeve (ESPEO), i menaxhuar nga Ministria e Financave, tregojnë se ministritë, komunat, ndërmarrjet shtetërore dhe shoqëritë publike kanë fatura të papaguara dhe të skaduara në vlerën totale prej 42.7 miliardë denarësh, ose rreth €693 milionë. Ky nivel i detyrimeve ngrit shqetësime për disiplinën fiskale dhe rrezikon likuiditetin e kompanive private që furnizojnë shtetin.

Debitorët kryesorë sipas sektorëve

Blokun më të madh të detyrimeve të skaduara e mban ndërmarrja publike për rrugë shtetërore dhe infrastrukturë hekurudhore, "Macedonian Railways – Infrastructure", me mbi €91.5 milionë fatura të papaguara. Në vend të dytë është AD MŽ "Transport" me rreth €83.8 milionë detyrime të pashlyera, që tregon vështirësi të thella në sektorin hekurudhor.

Sektori i shëndetësisë gjithashtu rezulton debitor i rëndësishëm: një institucion publik për nevojat e institucioneve shëndetësore publike, klinikave universitare, institutit dhe qendrës emergjente ka rreth €35 milionë fatura të skaduara, ndërsa institucionet shëndetësore publike në tërësi kanë borxhe prej €134.2 milionë.

Kompani energjetike kontribuojnë ndjeshëm: AD "Elektrani na Severna Makedonija" (ESM) ka afërsisht €34 milionë detyrime të skaduara, ndërsa filialja e saj e ngrohjes qendrore ka rreth €29.7 milionë fatura të papaguara. Ndërmarrjet publike dhe shoqëritë tregtare në pronësi shtetërore kanë së bashku rreth €271.5 milionë të detyrimeve të pashlyera; ndër ta, ujësjellësi Vodovod i Kanalizacija Shkup llogaritet të ketë rreth €13.8 milionë.

Vetëm komunat kanë borxhe prej €93.2 milionë — shifër dukshëm më e lartë krahasuar me gjendjen në fund të qershorit 2025, kur detyrimet e pashlyera të komunave ishin €64.7 milionë, pra €28.5 milionë më pak. Debitorët më të mëdhenj komunalë janë Gostivari (€14.8 milionë) dhe Tetova (€14 milionë); top 5 përfshin edhe Sarajin (€4.2 milionë), Karposhin (€4.1 milionë) dhe Kisela Voda (€3.9 milionë).

Programi për Reforma Ekonomike 2025–2027 parashikon rritje të vazhdueshme të transfertave nga qeveria qendrore te komunat: për këtë vit është planifikuar €669 milionë, ndërsa për 2027 është paraparë €716 milionë. Analistët kanë paralajmëruar për një rrezik moral: "Rritja e detyrimeve të pashlyera tregon një potencial 'rrezik moral' sepse autoriteti qendror shpesh ndërhyn për t'i servisuar ato, çka minon disiplinën fiskale afatgjatë dhe krijon pritshmërinë që detyrimet e ardhshme do të mbulohen nga nivele të tjera të pushtetit", analizojnë Finance Think.

Foto: material shtypi nga ngjarja