Mitrovden: mbrëmja para festës — zakoni me llambë që hap shtëpinë për shenjtorin

Të dielën besimtarët ortodoksë e festojnë Shën Dimitrin e Selanikut, i njohur në popull si Mitrovden — një festë që lidh ritualet kishtare me besime popullore për bekimin e shtëpisë dhe parashikimin e dimrit.

Përveç liturgjisë, familjet ndjekin disa zakone për të sjellë bekim në shtëpi. Sipas zakoneve, të gjitha punët e mëdha duhet të përfundojnë para mesnatës — nga pagesat dhe marrëveshjet deri te pastrimi dhe rregullimi i shtëpisë — në mënyrë që të tërhiqet fat i mirë gjatë vitit.

Drita në prag dhe paqe në familje

Në mbrëmjen para Mitrovdenit vendoset një llambë e vogël e ndezur, qiri apo drita në pragun e shtëpisë ose në dritare që përballen me rrugën (sot shpesh përdoret një llambë baterie). Drita lëshohet e ndezur gjatë gjithë natës për t'i thirrur shenjtorin të hyjë në shtëpi, të sjellë ngrohtësi dhe të ruajë familjen nga e keqja. Para ikonës zakonisht ndizet një qiri ose kandil, dhe familja mblidhet për një darkë të përbashkët dhe lutje për mbrojtje.

Për festën përgatiten pogaca (bukë tradicionale) dhe gruri i zier (žito). Besimet popullore këshillojnë të mos dilet pa arsye nga shtëpia atë natë dhe të mos flini jashtë shtëpisë, përveç nëse është e domosdoshme, që viti i ardhshëm të mos kalojë në shtëpi të huaja.

Edhe fjalët e ashpra dhe grindjet duhet shmangur: fëmijët nuk duhet të qortohen atë mbrëmje, sado të kenë gabuar, që të qëndrojnë të qetë dhe të bekuar gjatë dimrit. Sipas traditës, moti para dhe në Mitrovden parashikon dimrin: qielli i pastër tregon dimër të butë, shiu paralajmëron dimër të lagësht por jo shumë të ftohtë me borë që shkrin shpejt, ndërsa ngrica ose bora mbrëmjen para festës paralajmëron dimër të gjatë dhe të ftohtë.

Foto: material shtypi nga ngjarja