Ministria e Arsimit rikthen programin e arsimit seksual nën emër të ri; hiqen "gjinia" dhe "kontracepsioni"

Ministria e Arsimit riktheu programin zgjedhor për arsimin seksual që më parë njihej si Edukim i Përgjithshëm Seksual (CSE), por nën një titull të ri dhe me disa terma të hequr.

Zyra për Zhvillimin e Arsimit e ripublikoi kurrikulën me titullin "Shëndeti dhe Mbrojtja e Shëndetit". Numri i orëve dhe i temave mbetet i njëjtë, por disa fjalë u hoqën nga teksti, përfshirë "gjininë" dhe "kontracepsionin".

Fuqia e ndikimit: kishë, organizata patriotike dhe shteti

Programi CSE u tërhoq në fillim të shtatorit, pasi Episkopi Jakov Stobiski dërgoi një letër të hapur duke kritikuar ministresën e Arsimit Vesna Janevska për qasjen e saj ndaj asaj që ai e quajti kundër "ideologjisë gjinore" dhe duke kërkuar tërheqjen e programit. Ministrja e tërhoqi tekstin për një rishikim të thellë; më 17.9.2026 ajo tha në MRT1: "E lexova personalisht. Nuk shoh asgjë problematike. Por kërkova nga zyra të bëhet një rishikim profesional, së bashku me institucione dhe ekspertë nga Maqedonia, që ta shqyrtojnë përsëri programin dhe të japin mendimin e tyre. Kërkova që kjo të bëhet shpejt që të mund ta rivendosim programin."

Edhe pse ministrja tha se nuk vuri re elemente problematike, Zyra për Zhvillimin e Arsimit bëri ndryshime dhe ndryshoi titullin. Autoritetet thonë se ndryshimet u bënë sipas rekomandimeve të ekspertëve, jo nga presionet e komuniteteve fetare.

Kontestimi i kurrikulës hyn në një kontekst më të gjerë ku lëvizjet konservatore, aktorët fetarë dhe institucionet shtetërore kanë bashkëpunuar ose janë kryqëzuar në aktivitete për të rinj. Materialet dhe incizimet tregojnë një "kamp stërvitjeje" këtë verë në Mavrovo, ku të rinjtë, disa edhe të mitur, ushtroheshin për mbrojtje personale, boks, kardio dhe aktivitete të tjera.

Organizatorët e prezantuan kampin si të mbështetur nga Njësia për Vendosje të Shpejtë, që bën pjesë në Ministrinë e Punëve të Brendshme, dhe nga një manastir pjesë e Kishës Ortodokse Maqedonase – Kryepeshkopata e Ohrit. Ngjarjen e organizoi një grup që vetëquhet "Shoqëria Patriotike", që ka profile në rrjete sociale dhe një faqe interneti, por nuk del e regjistruar si person juridik në Regjistrin Qendror; domeni i faqes është regjistruar përmes një kompanie nga Delaware, SHBA.

Ministria e Punëve të Brendshme u përgjigj: "Njësia për Vendosje të Shpejtë nuk mbështet, nuk organizon dhe nuk merr pjesë në aktivitete të këtij lloji, të organizuara nga organizata të jashtme, as nuk jep pëlqim për përdorimin e emrit, logos apo reputacionit të saj institucional për promovim pa miratim paraprak. Çdo përdorim i paautorizuar i emrit, logos apo reputacionit të Njësisë do të shqyrtohet brenda kompetencave të Ministrisë së Punëve të Brendshme, në përputhje me rregulloret dhe procedurat në fuqi." Ministria po ashtu tha se policët që po kryenin patrullim pranë manastirit Shën Nikolla vërejtën persona dhe pasi biseduan me ta, u sqarua se ata kishin aktivitete sportive me një instruktor boksimi; "personat ishin në veshje sportive pa simbole."

Kryepeshkopata e Ohrit nga Kisha Ortodokse Maqedonase deklaroi se: "Sinodi i Shenjtë nuk ka miratuar ndonjë vendim, as nuk ka dhënë ndonjë rekomandim për të dërguar ndonjë prift apo murg që të marrë pjesë në ngjarjet e organizuara nga shoqata e përmendur, të realizojë takime me përfaqësuesit e saj apo t'u japë atyre këshilla lidhur me aktivitetet e tyre." Ajo shtoi se prania e disa klerikëve në këto ngjarje duhet të hetohet më tej për të përcaktuar nëse ishte me bekimin e autoriteteve dioqezane apo vendim i tyre i pavarur.

Analistët theksojnë se këto përplasje mes trupave shtetërore, grupimeve patriotike dhe aktorëve kishtar ngrejnë pyetje për neutralitetin sekular dhe për mbikëqyrjen e aktiviteteve që prekin të rinjtë.

Foto: material shtypi nga ngjarja