A mund të nacionalizohen fondet private të detyrueshme të pensioneve?

Pasi deklaratës së kryeministrit Hristijan Mickoski se „një pjesë e madhe e përdoruesve të shtyllës së dytë nuk do të jenë të kënaqur me atë që do të shohin në llogaritë e tyre", u rihap pyetja nëse shteti mund ose duhet t9i marrë mjetet e fondeve private të detyrueshme të pensioneve dhe t9i transferojë në Fondin për PIOM.

Kompanitë që menaxhojnë fondet pensionale sot mbajtën një konferencë për shtyp dhe u kundërshtuan publikisht idesë së nacionalizimit. Ata paralajmëruan se kjo nuk përbën një zgjidhje për sfidat shumëvjeçare dhe se fokusi duhet të jetë në reforma që do ta zhvillojnë sistemin përpara, jo ta kthejnë prapa.

Sipas të dhënave që ata prezantuan, deri më 30 qershor, në fondet e detyrueshme pensionale anëtarësohen 637.977 të siguruar, ndërsa numri i personave që tashmë marrin pension nga shtylla e dytë është 146. Sistemi funksionon që nga viti 2006 dhe gradualisht po piqet; „Kthimi mesatar që e realizojnë fondet e detyrueshme pensionale është më shumë se 5,5% në vit. Gjatë 20 viteve të fundit, nga fitimet është realizuar një miliard euro, vlerë e shtuar që është shpërndarë në llogaritë individuale të anëtarëve," theksoi Vesna Stojanovska, nënkryetare e ADPF.

Çfarë do të sillte një nacionalizim i mundshëm?

Snezana Stankovic, kryetare e Bordit Drejtues të kompanisë pensionale Sava, me shifra dhe analiza shpjegoi kufizimet e një lëvizjeje të tillë. Ajo tha: "Analizat që ne kemi bërë tregojnë se nëse mjetet nacionalizohen, kjo nuk do të sigurojë stabilitet afatgjatë të fondit pensionar. Rreth 65% e mjeteve janë në obligacione, që do të thotë se 35% janë likuide dhe nëse shiten menjëherë, kjo do të ndikojë në çmimin, por nëse arrihet vlera e tyre në mënyrë optimale, kjo do të mbulojë deficitin buxhetor për një vit e gjysmë, për më pak se dy vjet. Nëse edhe obligacionet i shndërrojmë në mjete likuide, kjo do ta ulë deficitin buxhetor për tre vjet."

Marjan Nikolovski, kryetar i ADFP, theksoi se "përvojat nga vendet ku është futur një lloj nacionalizimi treguan se kjo nuk është zgjidhje për problemin" dhe shtoi se struktura demografike dhe kushtet ekonomike krijojnë presion shtesë: „Tani raporti midis të punësuarve dhe pensionistëve është 1,6, ose 1,7 të punësuar për një pensionist." Ai nënvizoi se jetëgjatësia po rritet dhe se standardi rritet, gjë që kërkon masa zhvillimore për sistemin.

Nikolovski propozoi një axhendë zhvillimore që përfshin ndryshime rregullatore: futjen e multifondeve, përshtatjen e kufijve të investimeve dhe listës së instrumenteve të lejuara, si dhe nxitjen e sigurimit vullnetar pensionor. Sipas tij, hapat e tilla mund të sjellin kthime më të larta afatgjata pa rrezikuar sigurinë e anëtarëve më të cenueshëm.

Tatjana Bojkovska, sekretare në ADPF, përmendi shembuj praktikë nga jashtë dhe theksoi përfitimet e qasjes multifond: "Parimi i funksionimit të multifondëve është i tillë që portofoli për më të rinjtë do të ishte i orientuar drejt investimeve më të rrezikshme, por me kthim më të lartë. Përvoja nga Kroacia tregon se ai portofol për të rinjtë ka realizuar një kthim prej 8,49%." Në fund, sektori përsëriti se është kundër nacionalizimit dhe bëri thirrje për reforma konkrete që do të fuqizojnë qëndrueshmërinë e shtyllës së dytë.

Foto: material nga ngjarja