На 14 ноември — празникот на светите браќа Козма и Дамјан: обичаи и молитви за болните
Празникот на 14 ноември е посветен на исцелување; на 13 ноември традиционално се служи јадење од пилешко и се остава мед со билки.
Во сабота, на 14 ноември, православните верници го празнуваат споменот на светите браќа Козма и Дамјан — лекари и чудотворци кои од дамнина се почитуваат како застапници за здравјето. Денот пред празникот, на 13 ноемврии, во народот имал посебна обредна улога.
Според народната традиција, светите Козма и Дамјан се сметаат за заштитници на домашната живина, особено кокошките. Поради тоа, на 13 ноември навечер домаќинките подготвувале оброци од живина: најчесто густа пилешка супа или чорба и пити со пилешко, верувајќи дека таквата трпеза ќе донесе благосостојба и ќе ги заштити птиците од болести во текот на зимата.
Молитви, завети и лековити обичаи
На празникот најмногу молитви се упатуваат за оздравување: болните и нивните семејства бараат помош од светите браќа, кои биле лекари и никогаш не земале пари или подароци за своите услуги — поради тоа ги нарекуваме Бесребреници. Легендата раскажува дека Козма еднаш прифатил мала награда (три јајца) од жена на име Паладија по нејзиното излекување; тоа толку го вознемирило Дамјан што побарал по смртта да не ги погребуваат заедно, но подоцна нивните мошти сепак биле чувани заедно како знак на смиреност.
Девојките исто така имале свој обичај: на 13 ноември навечер се молеле со посебни стихови и повици за добри додворувачи и среќен брак. Само денот, 14 ноември, се смета за најповолен за завети и благодарност — болните се заветуваат дека ќе го почитуваат празникот ако оздрават.
Народните верувања го советуваат избегнување на тешки физички работи и ненадејни излегувања на самиот ден, а празникот се смета и за заштита од удари на гром. Еден моќен домашен обичај за здравје е да се остави мала чинија со мед и неколку ливчиња од билки, како мајчина душица или жалфија, за да се привлече благодатта и лековитата сила во домот. Подготовките за празникот обично започнуваат уште на вечерта на 13 ноември.
Светите Козма и Дамјан често се прикажуваат на икони и фрески во средновековни облеки, држејќи ковчежиња со лекови, а нивниот спомен се означува со молитва, благодарност и надеж за здравје во целата година. Исусовите зборови, кои ги следеле во својот служба, гласат: „Бесплатно добивте, бесплатно давајте“.
Фото: прес-материјал од настанот
