Plani Hapësinor 2040: de-popullimi do të vazhdojë, parashikohen lidhje hekurudhore për Bitolë, Ohër dhe Strumicë

Drafti i Planit Hapësinor të Maqedonisë deri në 2040, i prezantuar në Bitola, parashikon vazhdim të de-popullimit në të gjithë vendin, me përjashtim të rajoneve të Shkupit dhe Pollogut, ku ka një përqendrim më të lartë të banorëve që nuk do ta ndryshojë rrjedhën e përgjithshme.

Ekspertët paralajmëruan për rritje natyrore negative në të gjitha rajonet planore, plakje të popullsisë, migrime intensive dhe një përqendrim gjithnjë e më të madh të popullsisë në rajonin e Shkupit, të cilat thellojnë polarizimin demografik dhe ekonomik.

"Për të ndryshuar këtë gjendje, mbi të gjitha është e rëndësishme një politikë demografike e qëndrueshme me një set të ndryshëm masash, përfshirë lehtësimin e zgjidhjes së çështjes së banimit, veçanërisht për gjeneratat e reja, mundësi më të mira për punësim, kujdes shëndetësor dhe gjithçka që mund të ndikojë në mbajtjen e popullsisë në mjedisin e tyre dhe zvogëlimin e migrimit. Duhet edhe masa për reduktimin e hendekut demografik mes rajonit të Shkupit dhe rajoneve të tjera," tha Dusica Trpcevska-Angelkovikj nga Agjencia për Planifikim Hapësinor.

Analizat tregojnë se thuajse gjysma e vendbanimeve kanë deri në 100 banorë, por në to jeton vetëm rreth një për qind e popullsisë totale. Ka përqendrim të madh të popullsisë në komunat urbane, ndërsa infrastruktura teknike dhe sociale dhe mjedisi jetësor shpesh neglizhohen.

"Ka një përqendrim të madh të popullsisë në komunat urbane, dhe vërehet edhe neglizhenca për infrastrukturën teknike dhe sociale dhe mjedisin jetësor. Infrastruktura teknike, veçanërisht transporti, është faktori kryesor për integrim hapësinor të balancuar. Zgjidhjet janë të arritshme vetëm nëse të gjithë aktorët e përfshirë japin kontributin e tyre dhe sigurojmë mbështetje politike," shtoi Trpcevska-Angelkovikj.

Rënia rurale, teprica e banesave dhe premtimet hekurudhore

Problemi i emigrimit është veçanërisht i theksuar në zonat rurale: interesimi për bujqësi po bie, tokat e punueshme pakësohen, ka erozion dhe vazhdon kthimi i tokës bujqësore në tokë ndërtimore. Pavarësisht kushteve të favorshme për prodhim organik, pjesëmarrja e tij në prodhimin e përgjithshëm bujqësor është nën një për qind. Ekspertët paralajmëruan se rreziku më i madh për të ardhmen e bujqësisë është ulja e interesit te të rinjtë për prodhim bujqësor.

Në fushën e banimit, periudha intensive e ndërtimit solli një tepricë: numri i apartamenteve e tejkaloi parashikimin e planit hapësinor të mëparshëm për rreth 114.000 njësi, dhe gati një e treta e apartamenteve janë të pabanuara. Tregu i banimit është kryesisht i lënë te sektori privat, me pak njësi në pronësi shtetërore.

Kritikat u përqendruan te infrastruktura rajonale. "Keni hequr dorë nga Maqedonia Perëndimore. Vetëm Maqedonia Lindore po e zhvilloni. Nëse shikohet infrastruktura rrugore, për Maqedoninë Perëndimore nuk ka asgjë. Aksesi i zhvillimit që e keni në hartë shkon në pjesën lindore dhe jugore, dhe në perëndim nuk ka zhvillim. Ministri promovoi trenin urban Bitola-Prilep, i cili ende nuk ekziston. Nga Bitola në Shkup me tren udhëtojmë 6 orë, një tmerr të paimagjinueshëm, dhe nga Bitola në Prilep me rrugën aktuale që po ndërtohet, ka aksidente çdo muaj, na nevojiten 4 orë për të arritur në Shkup," tha Ljupcho Stojanovski, ekspert mjedisor me 40 vjet përvojë.

Autoritetet thanë se drafti i planit parashikon përmirësim të lidhjeve hekurudhore në mënyrë që Bitola, Strumica dhe Ohri, si qytetet më të largëta nga Shkupi, të lidhen me kryeqytetin me udhëtime rreth 90 minutash.

"Për këtë duhet ndërtuar një linjë e shpejtë në Korridorin 10-d, dhe nga Gradsko të bëhet një devijim drejt Rosoman dhe Raec dhe me një tunel nën Pletvar të arrihet në Prilep për rreth një orë. Nga Prilepi në Bitola kërkohet rindërtim i shiritit hekurudhor, me shpejtësi prej 120 deri 140 kilometrash në orë dhe elektrifikim. Kështu, Bitola do të ishte rreth 80 minuta nga aeroporti i Shkupit," tha profesori Zoran Karakutovski nga Fakulteti i Inxhinierisë Civile. Në periudhë më të gjatë parashikohet lidhje hekurudhore edhe drejt Resnit dhe aeroportit të Ohrit.

Foto: SDK.MK)