НБРМ го олеснува купувањето на прв дом, ги затегнува правилата за втор стан

Народната банка објави сет макропрудентни мерки што ќе го олеснат пристапот до станбен кредит за оние што првпат купуваат дом, а паралелно ќе ги заострат правилата за купување втор и секој нареден стан. Мерките ќе стапат на сила на 1 декември 2026 година.

Гувернерот Трајко Славески појасни дека централната банка сака да го зачува стабилитетот во финансискиот сектор и да ги заштити домаќинствата од прекумерно задолжување, додека истовремено поддржува одржливо користење кредити за оние што го решаваат станбеното прашање за првпат.

Што предвидуваат новите правила

Според новите одредби, лицата кои немаат недвижен имот на свое име ќе можат да добијат станбен кредит со минимално сопствено учество од 10 проценти од вредноста на имотот, доколку ги исполнуваат пропишаните критериуми. За останатите кредитокорисници минималното учество останува 25 проценти. Ова олеснување го надградува пакетот мерки воведен уште во декември минатата година, по што уделот на кредити за прво купување дом достигна околу 25 проценти од сите одобрени станбени кредити.

„Тоа им оди во прилог на лицата и на домаќинствата што се на страната на побарувачката на станови. Се зголемува нивната преговарачка моќ и тие можат да издејствуваат пониска цена“, рече Славески.

Банките веќе нудат поостри понуди на пазарот: најниска почетна фиксна каматна стапка која се нуди изнесува 2,9 проценти во првите пет години, додека дел од фиксните понуди се движат меѓу 3 и 3,45 проценти. Некои понуди вклучуваат ослободување од одредени трошоци, подолг период на фиксна камата или поповолности за млади семејства, но стручњаците предупредуваат дека при изборот треба да се разгледаат и условите по истекот на фиксниот период и вкупните трошоци по цел кредит.

Истовремено, Народната банка ги заострува критериумите за кредитирање при купување втор и следен стан: од 1 декември рокот на отплата за овие кредити ќе се скрати од досегашните 30 на 25 години, додека за првото купување останува можност за рок до 30 години. Гувернерот нагласи дека околу половина од новоодобрените кредити годинава имаат рок на отплата подолг од 25 години.

Податоците за првото полугодие од 2026 година покажуваат дека кредитите на физичките лица пораснале за 12,2 проценти на годишно ниво, а станбените кредити пораснале за 16,6 проценти. Околу половина од новопродадените станови се купуваат во готово. Пописот од 2021 година регистрира повеќе од 307 илјади празни станови или 36,6 проценти од вкупниот станбен фонд, при што најмногу празни станови во Скопје има во општините Центар и Карпош.

Фото: прес-материјал од настанот