Banka Qendrore lehtëson aksesin te banesa e parë, ashpërson rregullat për banesat e dyta

Banka Qendrore e Maqedonisë së Veriut njoftoi masa makroprudenciale që do ta lehtësojnë marrjen e kredive për banesë për ata që blejnë për herë të parë, dhe njëkohësisht do të ashpërsojnë kushtet për blerjen e banesave të dyta dhe të mëtejshme. Masat hyjnë në fuqi më 1 dhjetor 2026.

Guvernatori Trajko Slaveski shpjegoi se banka qendrore synon të ruajë stabilitetin financiar dhe të mbrojë familjet nga borxhi i tepruar, duke mbështetur njëkohësisht huamarrjen e qëndrueshme për zgjidhjen e nevojave strehimore për herë të parë.

Pikat kryesore të ndryshimeve

Sipas rregullave të reja, personat që nuk zotërojnë banesë apo shtëpi mund të marrin kredi për blerje me një kontribut minimal të vetëfinancimit prej 10 për qind të vlerës së pronës, nëse plotësojnë kriteret e përcaktuara; për huamarrësit e tjerë kontributi minimal mbetet 25 për qind. Lehtësimi për blerësit e parë bazohet mbi masat e vendosura në dhjetor të vitit të kaluar, pas të cilave kreditet për blerje të para arritën të përfaqësonin rreth 25 për qind të të gjitha kredive strehimore të miratuara.

"Kjo i shërben personave dhe familjeve që janë nga ana e kërkesës për strehim. Rritet fuqia e tyre negociuese dhe ata mund të arrijnë një çmim më të ulët," tha Slaveski.

Bankat kanë filluar të ofrojnë kushte më konkurruese: norma fillestare fikse deri në 2.9 për qind për pesë vitet e para janë të disponueshme, ndërsa disa norma fikse zakonisht luhaten midis 3 dhe 3.45 për qind. Disa oferta përfshijnë heqje tarifash, periudha më të gjata me normë fikse ose paketa për familjet e reja, por ekspertët këshillojnë që huamarrësit të krahasojnë koston totale dhe kushtet pas përfundimit të periudhës fikse.

Përveç kësaj, Banka Qendrore do të ashpërsojë kriteret për blerjen e banesave të dyta dhe pasues: nga 1 dhjetori, afati maksimal i kthimit për këto kredi do të ulet nga 30 në 25 vjet, ndërsa për blerjen e parë mbetet e mundur afat deri në 30 vjet. Guvernatori theksoi se rreth gjysma e kredive të reja të miratuara këtë vit kanë afate më të gjata se 25 vjet.

Të dhënat për gjysmën e parë të vitit 2026 tregojnë se kreditë për individët u rritën me 12.2 për qind në bazë vjetore, ndërsa kreditë për banesa shënuan rritje prej 16.6 për qind. Rreth gjysma e apartamenteve të saposhitura blihen me para në dorë. Regjistrimi i popullsisë i vitit 2021 regjistroi më shumë se 307,000 apartamente të zbrazëta, ose 36.6 për qind të stokut të banesave, me përqendrime më të mëdha të banesave të zbrazëta në komunat Centar dhe Karpoš të Shkupit.

Foto: material shtypi nga ngjarja