Недостиг од конзерватори за текстил ја загрозува колекцијата на Музејот на Македонија

Музејот на Македонија чува најголема музејска збирка на народни носии во државата — 8.623 текстилни предмети и 87 комплетни носии во постојаната етнолошка поставка — но во моментов нема конзерватор за текстил, рече директорот Александар Ристевски на промоцијата во Битола.

Ристевски предупреди дека недостатокот на обучени конзерватори ја става во ризик целокупната културна оставнина. Тој појасни дека институцијата располага со централна конзерваторска лабораторија и со поединечни конзерватори, но дека им недостасува конзерватор за текстил; конзерваторот за дрво е блиску до пензија, а вработен е само неодамна виш конзерватор за икони.

Празнини во кадрите, несериозен однос и предмети однесени во странство

„За жал, низ годините, Музејот на Македонија не е баш во некоја сјајна состојба, тоа е нешто што се провлекува подолг период,“ рече Ристевски на промоцијата на репринтот на „Албумот на македонски народни носии“ во рамки на фестивалот „Илинденски денови“ во Битола. Тој посочи дека одредени места не треба само да се заполнат, туку тоа мора да се направи со квалитетни луѓе: „Не со кого било, туку со квалитетни луѓе за да не ни се случи ситуација како во филмот кога Мистер Бин беше кустос, па отиде во Америка и ја замачка сликата и нацрта нос со раката.“

Директорот истакна и несериозен однос на поединци кон носиите како културно наследство. „Ние неретко имаме и недоговорност кај луѓето кон носиите. Имаме носија стара 130 години и луѓето си земаат за право да прашаат дали може да ја позајмиме да ја носи Трајанка на модна ревија. А ние ја чуваме да не се скине и да не се оштети,“ рече Ристевски.

Тие проблеми со кадрите го рефлектираат поширокиот проблем во државата. Проф. д-р Владимир Јаневски, етнолог и координатор на Семинарот за традиционална музика и игра на фестивалот, потсети дека вредни примероци биле подигнати од овие простори во минатото: Стефан Верковиќ однел примероци во Санкт Петербург во 1865 година, а во 1903 Јелка Миш извезла повеќе од 70 предмети во Хрватска. Јаневски рече дека институциите во Хрватска се отворени за соработка и за корекција на погрешно наведено потекло — како пример го посочи Дубровник, каде предметите кои порано биле водени како косовски беа коригирани.

Репринтот што беше промовиран е од „Албумот на македонски народни носии“ од 1963 година, со цртежи на Олга Малахова и Олга Бенсон, а уредничка била Вера Кличкова; новото издание го изработи Благојче Тасевски од Музејот на Македонија. Тасевски го нарече албумот „библија за етнологијата“ и рече дека треба да биде присутен во секоја македонска амбасада.

Министерството за култура и туризам го потврди проблемот со недостиг на конзерватори и соопшти дека работи на функционална анализа на културните институции за да ги согледа реалните потреби и да подготви реформи во образованието и вработувањето. Министерството оцени дека вработувањето конзерватори е стратешка инвестиција, но конкретни резултати од евентуалните реформи сè уште не се видливи во музеите низ земјата.

Фото: СДК.МК)