Strategjia e re kundër korrupsionit ngec në Kuvend; kërkohet që parlamenti ta kontrollojë qeverinë

Më 19 qershor në Kuvend u dorëzua Projekti i Strategjisë Kombëtare për Parandalimin e Korrupsionit dhe Konfliktit të Interesit 2026–2030, por deputetët nuk e shqyrtuan dhe nuk e votuan para pushimeve verore, duke lënë vendin pa një plan aktiv kundër korrupsionit.

Strategjia e identifikon prokurimin publik si fushën kryesore horizontale me rrezik abuzimi dhe kërkon transparencë gjatë hartimit të ligjeve për projekte strategjike. Megjithatë, pasi dokumenti u dorëzua, një grup deputetësh nga shumica qeverisëse propozoi Ligjin për Shkup 2028 që do të ishte i përjashtuar nga Ligji për Prokurimet Publike.

Drafti rekomandon që përjashtimet e tilla të rregullohen me një Ligj të ri për Investime Kapitali, me procedurë transparente dhe dokumente të publikuara, dhe jo të fshihen si sekret tregtar siç ka ndodhur në projekte si Korridoret 8 dhe 10 apo rruga Kicevo–Ohër. Strategjia thekson gjithashtu nevojën për mbikëqyrje efektive të projekteve të mëdha dhe vë në dukje se autoritetet shpesh shmangin kontrollin duke mos ndarë fonde të mjaftueshme për mbikëqyrje.

Ajo që thotë strategjia për mbikëqyrjen

"Megjithëse me ligj mbikëqyrja e zbatimit të investimeve publike është e detyrueshme, kjo mbikëqyrje është jo funksionale për shkak të ndërhyrjeve politike dhe ndikimeve të tjera. Problemi i parë është se gjatë buxhetimit të investimeve publike nuk planifikohen fonde të përshtatshme për mbikëqyrje, gjë që vë në dyshim vetë cilësinë e mbikëqyrjes. Shpesh herë, edhe pse mbikëqyrja tregon mangësi në zbatimin e investimeve publike, nuk merren masa për të përmirësuar këto mangësi, thuhet në Strategjinë Kombëtare për Parandalimin e Korrupsionit dhe Konfliktit të Interesit 2026-2030."

Prokurimet publike mbeten fusha më problematike — përmes manipulimeve, marrëveshjeve të fshehta dhe keqpërdorimeve të ankandeve elektronike — dhe strategjia sugjeron ndryshime në Kodin Penal për të forcuar ndjekjen penale. Vëzhguesit paralajmërojnë se strategjia nuk duhet të mbetet vetëm një dokument i shkruar pa zbatim.

Komisjoni Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (DKSK) kërkon që Kuvendi të mos e miratojë vetëm strategjinë, por edhe të ushtrojë kontroll të vërtetë politik mbi ekzekutivin dhe të monitorojë mënyrën e zbatimit të masave.

"Në praktikë, Kuvendi relativisht më pak përdor funksionin e tij të mbikëqyrjes në krahasim me funksionin rregullator, gjë që sjell mungesë të kontrollit politik mbi ekzekutivin. Kjo shihet më së miri në zbatimin e Strategjisë Kombëtare për Parandalimin e Korrupsionit 2021–2025, e cila ka një shkallë relativisht të ulët të zbatimit të masave dhe aktiviteteve që në masë të madhe ishin parashikuar për autoritetet ekzekutive, ndërsa Kuvendi nuk ndërmori veprime brenda funksionit të tij të mbikëqyrjes, thuhet në Strategjinë Kombëtare për Parandalimin e Korrupsionit dhe Konfliktit të Interesit 2026–2030."

Strategjia e mëparshme skadoi vitin e kaluar; plani i ri, kur të miratohet, do të vlejë deri në vitin 2030 dhe DKSK propozon që shteti të zhvillojë mjete inteligjence artificiale për ta ndihmuar luftën kundër korrupsionit.

Nga Miomir Serafinović

Foto: material shtypi nga ngjarja