Ослободување на судството и медиумите: студентите во Србија ја објавија 11-точковната програма

Студентското движење во Србија објави политичка програма од 11 точки во која бара ослободување на судството и медиумите од политичко влијание, проверка на имотот на службениците, лустрација и отстранување на полицајци поврзани со организираниот криминал. Програмата содржи и социјални мерки: бесплатни учебници, договори на неопределено време по 12 месеци работа, попристапно домување за младите, поевтини лекови и реконструкција на руралните амбуланти.

Студентите и претставниците на нивниот изборен список почнаа да ја претставуваат програмата пред граѓаните на штандови во Војводина. Документот беше објавен во средината на кампањата за предвремените парламентарни избори што се закажани за 25 октомври.

Политички контекст и потекло

Претседателот Александар Вучиќ го распушти парламентот и распиша избори повеќе од една година пред редовниот рок; студентската листа официјално ја поднесе својата листа во понеделник. Објавено беше дека Вучиќ ќе поднесе оставка на 27 септември, а потоа ќе продолжи со кампања со камионче.

Листата на студенти произлезе од масовните антивладини протести кои почнаа по уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, кога загинаа 16 лица. Демонстрантите ја обвинуваат корупцијата, нетранспарентните државни постапки и колапсот на институциите за трагедијата и бараат политичка и кривична одговорност.

Протестите, кои веќе се приближуваат до две години, се покажуваат како најголемиот предизвик за Вучиќ од неговото доаѓање на власт пред 12 години. Студентската листа вклучува професори, лекари, уметници, експерти и други непартиски кандидати кои велат дека сакаат да ги прекинат долгогодишните владеења.

Програмата е структуирана во три единици: „Србија или мафијата“, „Знаењето е моќ“ и „Србија расте со нас“, и ја стави во фокус антикорупцијата и реформа на институциите.

Првите четири точки ги опфаќаат правосудството и медиумите: формирање на специјална обвинителска полиција за независни истраги за корупција и апсење на одговорните без политички опструкции; ослободување на судиите и обвинителите од политички притисок и сеопфатен преглед на Министерството за внатрешни работи; закон за потеклото и конфискацијата на нелегално стекнатиот имот и зајакнување на Даночната администрација; и објавување на сите владини договори, засилена улога на Државната ревизорска институција и ревизија на нетранспарентни инфраструктурни проекти, вклучително и тајните договори.

По прашањето на медиумите, програмата предлага деполитизација на Регулаторното тело за електронски медиуми (РЕМ) и „ослободување на РТС“, разгледување на одговорноста на новинарите и менаџментот за дискриминација и ширење говор на омраза, конфискација и нова распределба на националните фреквенции и зајакнување на улогата на Советот за печат.

Другите предлози предвидуваат укинување на партиското вработување во јавниот сектор и воведување строги конкурси; бесплатни учебници за сите ученици во основно и средно образование; потврдување на поврзаноста меѓу универзитетите и економијата и поддршка за стартапи, претприемачи и земјоделци; намалување на времето на привремени работни односи и по 12 месеци премин на договори на неопределено време; мерки против монополи при увозот; даночни олеснувања и пристапно домување за млади семејства и вработени во образованието и здравството; и државна интервенција за поевтини лекови и третман во секое село со реконструкција и вработување млади лекари и медицински техничари.

Студентските организатори велат дека целта е обнова на институциите, транспарентност на државните договори и конкретни социјални политики за да се задржат младите во Србија. Како што трае кампањата, тие ја носат програмата директно кај гласачите на штандовите во Војводина.

Фото: Oop / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)