Çlirimi i drejtësisë dhe mediave: studentët në Serbi prezantojnë programin politik me 11 pika

Grupet studentore në Serbi publikuan një program politik me 11 pika që kërkon çlirimin e drejtësisë dhe mediave nga ndikimi politik, verifikimin e pasurisë së zyrtarëve publikë, lustracion dhe largimin e policëve të lidhur me krimin e organizuar. Plani përfshin edhe masa sociale: tekste shkollore falas, kontrata të përhershme pas 12 muajsh pune, strehim më i përballueshëm për të rinjtë, ulje të çmimeve të barnave dhe rindërtim të qendrave shëndetësore rurale.

Studentët dhe përfaqësuesit e listës së tyre zgjedhore nisën prezantimin e programit për qytetarët në stenda në Vojvodinë. Dokumenti u bë publik në mes të fushatës për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të caktuara për 25 tetor.

Konteksti politik dhe origjina

Presidenti Aleksandar Vučić shpërndau parlamentin dhe shpalli zgjedhje më shumë se një vit më herët; lëvizja studentore dorëzoi zyrtarisht listën e saj zgjedhore të hënën. U bë e ditur se Vučić do të japë dorëheqje më 27 shtator, e pastaj do të vazhdojë fushatën me një kamionçinë.

Lista studentore u krijua pas protestave masive kundër qeverisë që nisën pas rrëzimit të tendës së stacionit hekurudhor në Novi Sad në nëntor 2024, ngjarje në të cilën vdiqën 16 persona. Protestuesit fajësojnë korrupsionin, vendimmarrjen jo transparente dhe dështimin e institucioneve për tragjedinë dhe kërkojnë përgjegjësi politike dhe penale.

Protestat, që tashmë afrohen dy vjet, janë sfida më e madhe për Vučić që prej ardhjes së tij për në pushtet para 12 vjetësh. Lista studentore përfshin profesorë, mjekë, artistë, ekspertë dhe kandidatë të pavarur që thonë se synojnë të përfundojnë sundimin e gjatë të një grupi të vetëm.

Programi është ndarë në tre njësi: „Serbia ose mafia“, „Dija është fuqi“ dhe „Serbia rritet me ne“, duke vendosur në qendër luftën kundër korrupsionit dhe reformën institucionale.

Katër pikat e para fokusohen te sundimi i ligjit dhe liria e mediave: themelimi i një policie speciale prokuroriale për të hetuar pavarësisht korrupsionin; çlirimi i gjyqtarëve dhe prokurorëve nga presioni politik dhe një rishikim i plotë i Ministrisë së Punëve të Brendshme; ligj për origjinën dhe konfiskimin e pasurisë së fituar në mënyrë të paligjshme dhe forcimi i Administratës Tatimore; transparencë e plotë e kontratave qeveritare dhe procedurave të prokurimeve publike dhe forcim i Institucionit të Auditimit të Shtetit për të shqyrtuar projektet jo-transparente, përfshirë marrëveshjet sekretë.

Për mediat, programi propozon depolitizim të Autoritetit Rregullator për Mediat Elektronike (REM) dhe masa për të „çliruar RTS“, përfshirë rishikimin e përgjegjësisë editoriale dhe ripërndarjen e frekuencave kombëtare. Këto hapa shoqërohen me synimin për të forcuar rolin e Këshillit për Shtypin.

Masa të tjera përfshijnë eliminimin e rekrutimit partiak në sektorin publik dhe futjen e konkurseve strikte; tekste falas për të gjithë nxënësit e shkollave fillore dhe të mesme; lidhje më të forta mes universiteteve dhe ekonomisë me mbështetje për start-up-et, sipërmarrësit dhe fermerët; konvertim të kontratave të përkohshme në të përhershme pas 12 muajsh; goditje ndaj monopolizimeve në import; lehtësira tatimore dhe strehim të përballueshëm për familjet e reja dhe punonjësit në arsim dhe shëndetësi; dhe ndërhyrje shtetërore për uljen e çmimeve të barnave dhe për të siguruar mjek në çdo fshat përmes rindërtimit dhe punësimit të mjekëve dhe teknikëve të rinj.

Organizatorët studentorë thonë se qëllimi është rindërtimi i institucioneve, transparenca e kontratave shtetërore dhe ofrimi i masave sociale konkreta për të mbajtur të rinjtë në Serbi. Ata e prezantojnë programin direkt para zgjedhësve në stenda në Vojvodinë ndërsa fushata shkon drejt 25 tetorit.

Foto: Oop / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)