Пад на дрон кај границата со Романија разоткрива пропусти во бугарската одбрана

На 8 август 2026 година украински дрон‑мамец од типот „Маја“ падна и експлодираше во поле со сончоглед близу селото Кардам во североисточна Бугарија, на околу 100 метри од граничниот премин со Романија. Инцидентот го откри слабите точки во бугарската воздушна одбрана и веднаш предизвика политичка дебата за односот на земјата кон војната во Украина.

Полициските и воените служби го обезбедија местото откако во 08:10 часот локално време беше слушнат силен експлозија. Премиерот Румен Радев соопшти дека нема жртви ниту штета врз инфраструктурата, но тврди дека дронот носел „значително количество експлозив“. Претставниците на терен опишаа помалку драматична слика — експлозијата не создала кратер и биле оштетени само неколку сончогледи.

Собиениот материјал лежеше на околу еден километар од компресорската станица на Бугарија на трасата на Трансбалканскиот гасовод, кој ги поврзува Турција и Украина, и во непосредна близина на романска станица. Тоа веднаш отвори прашања дали критичната енергетска инфраструктура можела да биде цел.

Сигурносни пропусти и потреба од системи против дронови

Властите изјавија дека ниту бугарските, ниту романските, ниту другите НАТО радари го регистрирале дронот, што според премиерот Радев укажува на недостаток од модерна опрема способна да детектира мали, ниско‑летачки беспилотни летала. Министерот за одбрана Димитар Стојанов директно предупреди: "Да, потребни ни се нови системи за борба против дронови и тие мора брзо да се набават." Тој најави планови за набавка на до десет системи за борба против дронови и за електронско војување преку механизмот САФЕ на Европската Унија и забрзување на купувањето нови радари, но призна дека тоа нема да овозможи целосно покривање.

Стојанов посочи и дека Бугарија во моментов нема национална стратегија за борба против дронови: "Војни со дронови се водат во нашето соседство од 2023 година, а досега не беа усвоени конкретни мерки," рече тој, што укажува на почеток на промени во начините на справување со воздушните закани.

Истражителите сè уште не успеале да ја реконструираат точната траекторија на леталото пред да помине преку Романија и да влезе во Бугарија; леталото беше делумно уништено. Властите наведоа дека ГПС‑системот не бил заштитен, што остава можност за манипулација. Наведени се сценарија за „спуфинг“ — електронско попречување кое менува ГПС‑сигнал, како и технички дефект, откако бил пронајден неисправен чип. Министерството за одбрана одбиваше да коментира дали активно се истражува можноста за руско електронско попречување.

Поранешниот министер за одбрана Тодор Тагарев оцени дека најверојатно станува збор за електронско војување кое довело до губење контрола врз дронот како резултат на дејствија на Русија: "Најверојатната хипотеза е дека електронското војување довело до губење контрола врз дронот како резултат на дејствија на Русија." Тој додава и критика на дипломатскиот пристап: "Мислам дека бугарскиот министер за надворешни работи пребрзо го повика украинскиот, наместо рускиот амбасадор." Киев најави целосна соработка за разјаснување на настанот.

Инцидентот доби политичка димензија затоа што доаѓа додека Софија ја менува својата надворешна политика под водство на Румен Радев и неговото движење Прогресивна Бугарија: во последните месеци Бугарија прекина државни испораки на оружје за Украина, блокираше напори во Европската Унија за воведување санкции против поглаварот на Руската православна црква и одби да се приклучи на коалиција на држави што ја поддржуваат Украина. Руски официјални претставници ја поздравија воздржаната реторика на владата — ја опишаа како „повоздржана" и „порационална".

Фото: прес-материјал од настанот