Pakti i Mekës: Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani bashkohen për t’i frenuar Iranit dhe Izraelit

Më 7 gusht 2026, Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani nënshkruan një pakt mbrojtës në Mekë, një marrëveshje që autoritetet e përshkruan si një shtesë të kapaciteteve kolektive për të parandaluar dominimin rajonal në një Lindje të Mesme të paqëndrueshme. Sipas analistëve, nisma synon kryesisht të frenojë ndikimin e Iranit dhe Izraelit, duke mos nënkuptuar domosdoshmërisht ndërhyrje ushtarake të menjëhershme nga të tre vendet.

Marrëveshja e Mekës, e përshkruar në dokument si e synuar për "forcimin e kërcënimit kolektiv kundër çdo akti agresioni", u formalizua pranë Kurorëprincit Mohammed bin Salman, Presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe Kryeministrit Shehbaz Sharif. Ministria e Jashtme e Pakistanit më 7 gusht deklaroi se një sulm ndaj një anëtari do të konsiderohet sulm ndaj të gjithëve—një formulim që i bëri shumë analistë ta krahasojnë me NATO-n.

A është një aleancë ushtarake automatike?

Pavarësisht retorikës, ngjarjet e fundjavës së kaluar treguan se ky bashkim ka më shumë shenjat e një pakti të lëvizshëm dhe të orientuar drejt tërheqjes sesa të një mekanizmi për mobilizim të menjëhershëm. Kur rebelët Houthi sulmuan impiante nafte saudite në Jizan, as Turqia e as Pakistani nuk ndërhynë ushtarakisht për të mbrojtur Riadin—një reagim që tregon kufizimet e mundshme të bashkëpunimit të menjëhershëm.

"If you look at the signatories to the agreement, you will see that Saudi Arabia is at the center of this conflict. But Turkey and Pakistan are also there, and they at the same time have relations with both Iran and the United States of America. In my view, that represents an additional layer of deterrence for Saudi Arabia," tha Danya Tafer, drejtoreshë ekzekutive e Gulf International Forum në Uashington. "Mendoj se Arabia Saudite po orienton një qasje me shumë shtresa për të penguar kërcënimet rajonale ndërsa ato shfaqen."

Kamran Bokhari, bashkëpunëtor i lartë në Council for Middle East Policy në Uashington, tha se paktit i duhet të zhvillohet në faza, me qëllim afatshkurtër një "rajion të stabilizuar" dhe jo reagime ushtarake të menjëhershme nga anëtarët.

Qëllimet afatgjata që përshkruajnë ekspertët lidhen me bashkëpunim ushtarak të thelluar: transfertë teknologjie, investime të përbashkëta dhe bashkëpunim industrial. "The three states complement each other in an extremely good way," tha Andreas Krieg, lektor për studime të sigurisë në King’s College London. "Turqia ka teknologjitë dhe kapacitetet prodhuese, por i duhen tregje dhe investime. Pakistani ka forcë punëtore, institucione ushtarake dhe shmangie bërthamore, por i duhen financa dhe kapacitete industriale."

Zyrtarët theksuan se traktati është karakteri mbrojtës dhe i hapur për fqinjët që duan t'u bashkohen. Si partner potencial përmendet Egjipti, megjithëse Kairo duhet të vlerësojë lidhjet e tij të tjera, duke përfshirë marrëdhëniet me Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat deri tani nuk janë bashkuar.

Disa analistë e përshkruajnë paktin e Mekës si një përpjekje për të krijuar një bosht të tretë që nuk synon të luftojë as me njërën as me tjetrën fuqi, por që ka peshë të mjaftueshme për t'i penguar që të imponojnë monopol rajonal. "This is about preventing hegemony," shkroi Khalid al-Jaber, drejtor i Middle East Global Affairs Council në Dohë, duke shtuar se "Reduced American influence could lead to a regional order in which the rules are dictated by only two powers: Israel and Iran."

Reagimet në Teheran dhe Jerusalem ishin të përziera. Ministri iranian i Jashtëm Abbas Araghchi postoi në X: "When Muslims stand together, we can face any challenge that comes from malicious external actors." Disa komentatorë iranianë panë hapësirë për angazhim pragmatik, ndërsa të tjerë paralajmëruan se Arabia Saudite nuk do të bëhet më e sigurt pa mbështetjen e fortë amerikane. Në Izrael, analizat vlerësuan se pakti e vështirëson procesin e normalizimit me Riadin dhe i thellon tensionet me Ankaranë.

Foto: material shtypi nga ngjarja