Pesë vende të BE‑s planifikojnë marrëveshje migracioni me Ruandën
Plani parashikon qendra “return hubs” në Ruandë për kërkuesit e azilit të refuzuar, duke shkaktuar debate ligjore dhe kritikë të të drejtave të njeriut.

Më 16 nëntor 2026, pesë vende anëtare të Bashkimit Evropian njoftuan planet për të firmosur një marrëveshje migracioni me Ruandën, që do t’i lejonte asaj të priste qendra deportimi për kërkuesit e azilit të refuzuar, të cilët nuk mund të rikthehen në vendet e tyre të origjinës.
Çfarë parashikon plani dhe baza ligjore
Propozimi synon krijimin e atyre që quhen “return hubs” në një shtet të tretë jashtë BE‑së, ku do të vendosen persona me kërkesa azili të refuzuara, deri sa të organizohet rikthimi i tyre. Masa mbështetet në rregulloren e re të BE‑së për kthimet, për të cilën negociatorët e Parlamentit dhe të shteteve anëtare arritën marrëveshje në qershor, dhe që lejon përdorimin e strukturave në shtete partnere që respektojnë “standardet dhe parimet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.”
Pyetjet ligjore mbeten të hapura. Një mendim ligjor i pranuar në prill nga Gjykata e Drejtësisë së Bashkimit Evropian për rastin e qendrave të planifikuara nga Italia në Shqipëri konkludoi se këto objekte nuk janë automatikisht të papajtueshme me të drejtën evropiane. Sidoqoftë, duhet siguruar që të dëbuarit të kenë akses në ndihmë ligjore dhe gjuhësore dhe mundësi kontakti me familjet dhe autoritetet kompetente.
Qeveritë mbrojnë se masa bën pjesë në politikën e ashpërsuar migratore të BE‑së dhe ofron alternativë ndaj strehimit të personave të refuzuar brenda vendeve anëtare. Kritikët paralajmërojnë se ajo mund të çojë në transferimin e përgjegjësisë dhe krijimin e një praktike të ndalimit të gjatë jashtë territorit të BE‑së.
Organizmat humanitare janë shprehur të shqetësuar. Marta Velander nga International Rescue Committee (IRC) paralajmëroi për "criminalisation of migration" dhe tha se rregullorja e BE‑së rrezikon normalizimin e "the use of detention in prison‑like facilities outside EU territory." Caritas njoftoi se të prekurit mund të mbeten në një "legal grey zone," ndërsa Save the Children paralajmëroi se qendrat e parashikuara janë "places of uncertainty and carry a risk of mass violations of children's rights."
Gjermania, së bashku me Danimarkën, Hollandën, Austrinë dhe Greqinë, zhvilloi bisedime me shtete të treta, veçanërisht në Afrikë, për vendosjen e këtyre qendrave. Diplomatë thonë se Ruanda është tani fituese e qartë. Një nga vendet e mundshme është qendra tranzitore në Gashora, rreth 60 kilometra nga kryeqyteti Kigali, ku që nga 2019 strehohen refugjatë nga konflikti në Republikën Demokratike të Kongos.
Ekzistojnë edhe shqetësime praktike: Ministria Federale gjermane e Brendshme tha se ekspertët në korrik 2024 ishin të shqetësuar për "huge costs" në krahasim me strehimin e refugjatëve në Gjermani. Reagimet politike në Evropë janë të përziera: Franca ka refuzuar këtë qasje — Presidenti Emmanuel Macron deklaroi në qershor: "I think it is neither effective nor in line with our principles" — dhe Britania e Madhe hoqi një skemë të ngjashme pasi Gjykata e Lartë në 2024 e vlerësoi si "unlawful."
Foto: material shtypi nga ngjarja


