SHBA-ja humbi statusin e vendit me fruth të eleminuar pas 26 vjetësh

Shtetet e Bashkuara kanë humbur statusin e vendit ku ishte eleminuar fruthi, pasi një komision i pavarur ekspertësh pranë Organizatës Pan-Amerikane të Shëndetit (PAHO) konstatoi se sëmundja po përhapet përsëri vazhdimisht brenda vendit.

Fruthi u deklarua i eleminuar në Shtetet e Bashkuara në vitin 2000 pas vaksinimit të gjerë, por rishikimi i statusit vjen pas disa vitesh rënie në mbulimin e vaksinimit dhe një rritjeje të fortë të rasteve në shtete të ndryshme.

Një laborator i shëndetit publik në Utah publikoi një studim që tregoi se i njëjti shtam i fruthit qarkulloi në atë shtet më shumë se një vit, me më shumë se 600 raste të regjistruara midis qershorit 2025 dhe qershorit 2026. Fokusë të zgjatur pati gjithashtu në South Carolina, Pennsylvania, Wisconsin, New York dhe vende të tjera.

Shpërthimet, pasojat dhe grupet e rrezikuara

Këtë vit në SHBA janë raportuar më shumë se 5,400 raste fruthi — shifra më e lartë që nga viti 1991. Shumica e rasteve lidhen me 43 shpërthime të reja gjatë 2026, ndërsa mbi 1,000 raste buruan nga shpërthime që filluan vitin e kaluar. Pothuajse të gjithë të prekurit nuk ishin të vaksinuar me vaksinën MMR ose statusi i tyre i vaksinimit është i panjohur.

Sipas të dhënave të Centers for Disease Control and Prevention (CDC), rreth një në nëntë pacientë të raportuar përfundoi në spital, dhe raportet shtetërore tregojnë se të paktën 10 persona kanë vdekur pas infektimit me fruth. Dy doza të vaksinës kundër fruthit, të përqeshjeve dhe rubeolës (MMR) e ulin rrezikun e sëmundjes për 97 për qind.

Ekspertët paralajmërojnë se fruthi mund të shkaktojë komplikacione serioze përtej etheve dhe skuqjes. "Measles can erase the immune memory of the body, leaving a patient vulnerable to secondary infections such as pneumonia or diarrhea," tha William Moss, ekspert për fruthin në Johns Hopkins University. Nëse një grua shtatzënë infektohet, virusi mund të transmetohet te fetusi, dhe në raste të rralla mund të zhvillohet një komplikacion neurologjik fatal i njohur si encefalopatia subakute sklerozuese panencefalitike vite pas infektimit.

"This is a step backward for a generation of public health progress," tha Nuwan Gunawardhana, epidemiolog në Columbia University Medical Center, duke shtuar se grupet më të rrezikuara janë fëmijët shumë të vegjël për t'u vaksinuar dhe personat me sistem imunitar të dobësuar pas transplantit ose trajtimit ndaj kancerit. Peter Hotez, ko-direktor i Vaccine Development Center në Texas Children’s Hospital, e përshkroi humbjen e statusit si "shameful" për vendin, por theksoi se mesazhi më i rëndësishëm është se fruthi është rikthyer, është i përhapur gjerësisht dhe për shkak të rënies së vaksinimit situata nuk do të kthehet shpejt në normalitet.

Fruthi është ndër viruset më ngjitëse të njohura: një person i infektuar zakonisht mund të infektojë 12 deri në 18 të tjerë; virusi përhapet nëpërmjet ajrit dhe mund të qëndrojë në një dhomë për orë pasi personi i sëmurë të ketë dalë. Në 2016 PAHO dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë shpallën të 35 vendet e rajonit të Amerikës të lira nga transmetimi i vazhdueshëm i fruthit, por statusi rajonal u humb vitin e kaluar, pasi edhe Kanadaja e humbi statusin pas një epidemie të zgjatur në disa provinca.

Foto: SDK.MK)