По потегот на Уставниот суд: Судскиот совет бара воздржаност

Судскиот совет и Здружението на судии на Република Северна Македонија реагираа на последниот потег на Уставниот суд во предметот поврзан со настаните од 27 април 2017 година и побараа воздржаност додека тече жалбената постапка.

Во заедничкото соопштение, објавено на 11 август 2026 година, институциите предупредија дека постапките поврзани со конкретна неправосилна судска одлука не смеат да создадат впечаток на прејудицирање на исходот или на притисок врз судиите кои одлучуваат по предметот.

Уставна контрола и судска независност

Судскиот совет посочува дека во конкретниот случај станува збор за решение на Основниот граѓански суд Скопје кое сè уште не е правосилно и против кое е поднесена жалба. „Постапката е во тек, а оценката на законитоста на првостепената одлука му припаѓа исклучиво на надлежниот второстепен суд“, велат од Советот, нагласувајќи дека секое институционално постапување бара особена внимателност за да не се наруши текот на постапката.

Реакцијата следува откако Уставниот суд ги алармираше Јавното обвинителство и Судскиот совет дека судија од скопскиот граѓански суд не ја применил неговата претходна одлука. Иако беше истакнато целосното почитување на уставниот статус на Уставниот суд и на конечноста на неговите одлуки, од Судскиот совет и Здружението на судии потсетуваат дека еднакво важно е почитувањето на независноста на судството, законски утврдениот тек на судските постапки и правото на користење на предвидените правни лекови.

Предметот произлегува од тужба во врска со тврдбите на новинарката Наташа Стојановска дека била изложена на закани и заплашување при известување од Собранието на 27 април 2017 година. Според Уставниот суд, судијата ја отфрлил неговата претходна одлука како нов доказ; судијата, пак, се повикал на одредбите од Законот за парнична постапка, оценувајќи дека одлука на Уставниот суд не може да претставува нов факт или нов доказ што би бил основ за повторување на постапката. Поради тоа, Уставниот суд активираше механизам за заштита на сопствените одлуки, оценувајќи дека конечноста и извршноста на неговите одлуки мора да бидат почитувани.

Од Судскиот совет и Здружението на судии порачуваат: „Функцијата на судовите не се состои во извршување на одлуки на други државни органи, туку во самостојно и независно судење врз основа на Уставот, законите и ратификуваните меѓународни договори“. Тие додаваат дека почитувањето на одлуките на Уставниот суд и почитувањето на независноста на редовните судови не се спротивставени вредности, туку заедно го сочинуваат принципот на владеење на правото.

Во заклучок, институциите истакнуваат дека остануваат цврсто определени за доследно почитување на Уставот, законите и одлуките на Уставниот суд, но и за бескомпромисна заштита на независноста на судската власт, правото на правично судење и непреченото функционирање на системот на правни лекови.

Авторка: Даниела Трпчевска-Зафировска

Фото: прес-материјал од настанот