Turqia miraton ligjin kornizë për PKK — a hapet një fazë e re e paqes?

Më 12 gusht 2026 parlamenti turk miratoi një ligj kornizë që synon të krijojë bazën ligjore për procesin e paqes me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK), e cila ka zhvilluar konflikt të armatosur me shtetin turk për dekada. Akti i titulluar "Framework law for strengthening national solidarity and social integration" është përshkruar nga mbështetësit si një fillim i një epoke të re, ndërsa kritikët paralajmërojnë për pasoja të nxituara dhe përmasa të gjera.

Ligji u miratua me 467 vota pro nga 592 ligjvënës. Ai u propozua nga Partia për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP) së bashku me partnerin e saj koalicionar ultranacionalist dhe mori mbështetje edhe nga partia pro‑kurde DEM, e cila e vlerësoi si një hap të parë që duhet pasuar nga reforma shtesë.

Çfarë parashikon ligji i ri?

Teksti i ligjit i drejtohet personave të dënuar për anëtarësi në PKK, për propagandë, financim ose mbështetje të strukturave të organizatës. Ekzekutimi i dënimeve do të shtyhet: për dënimet deri në 15 vjet, shtyrja është pesë vjet; për dënimet më të gjata ose dënimet me burgim të përjetshëm, periudha është dhjetë vjet. Ligji parashikon gjithashtu pezullimin e hetimeve të pritura. Sipas raportimeve qeveritare, deri në 3,600 të burgosur mund të përfitojnë nga këto masa.

Megjithatë, zbutjet vijnë të kushtëzuara: ato janë të lidhura me një konstatim zyrtar që PKK dhe strukturat e saj janë shpërndarë dhe kanë dorëzuar të gjitha armët dhe municionin. Këto konstatime do të vërtetohen nga Këshilli Kombëtar i Sigurisë, i kryesuar nga Presidenti Recep Tayyip Erdoğan. Ligji përjashton nga masa personat e dënuar para 1 qershor 2005, si dhe ata të dënuar me vendim të prerë për vrasje — që do të thotë se masa nuk përfshin lirimin e themeluesit të PKK, Abdullah Öcalan.

PKK e përshëndeti ligjin si një hap të parë, por e kritikoi gjuhën dhe përmbajtjen e tij, duke vënë në dukje se kërkesa kryesore mbetet e pazbatuar: Abdullah Öcalan nuk është i lirë dhe nuk mund të koordinojë drejtpërdrejt procesin nën kushte të lirisë politike dhe personale. Organizata paralajmëroi se kriminalizimi i luftëtarëve që kthehen dhe i ekzilantëve politikë do të pengojë shumë prej tyre të rikthehen nga bazat malore në mungesë të reformave demokratike më të gjera.

Vëzhguesit e lidhin ndryshimin në politikën e Ankarasë edhe me dinamika rajonale — situata në Siri dhe tensione më të gjera në Lindjen e Mesme renditen midis faktorëve që mund t'i japin Turqisë më shumë hapësirë manovre brenda dhe jashtë vendit.

Debati në parlament nxorri në pah ndarjet e thella shoqërore. Partia ultranacionaliste IYI kundërshtoi fuqishëm, dhe diskutimet u shoqëruan edhe me incidente fizike; megjithatë Partia e Lëvizjes Nacionaliste (MHP) u shfaq si një nga mbështetëset kryesore të ligjit. Analistët paralajmërojnë se zyra e presidentit do të ruajë kontrollin vendimtar mbi ritmin dhe zbatimin e procesit.

"Erdogan do ta përcaktojë qartë ritmin," thotë Reha Ruhavioglu, drejtor i Qendrës për Studime Kurde, duke vënë në dukje se presidenti ka nxjerrë mësime nga bisedimet e dështuara të periudhës 2013–2015 dhe synon të mbajë procesin të fortë të kontrolluar, duke balancuar rreziqet politike para zgjedhjeve të parashikuara në 2028.

Foto: material shtypi nga ngjarja