Fillon numërimi i parë gjenetik kombëtar i arushës kafe në Maqedoni

Shoqëria Mjedisore e Maqedonisë (MED) dhe Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor kanë nisur numërimin e parë kombëtar gjenetik të arushës kafe në Maqedoni, një iniciativë e cila synon të sigurojë të dhëna më të sakta për numrin, përhapjen dhe diversitetin gjenetik të këtij lloji të mbrojtur.

Fusha dhe metoda

Monitorimi do të përfshijë popullatën dinariko-pindike të arushës kafe, që shtrihet nga Alpet deri te Deti Egje dhe numëron rreth 4.000 individë — duke qenë popullata më e madhe e këtij lloji në Evropë. Në Maqedoni kërkimi do të fokusohet në pjesën perëndimore: nga Shkopska Crna Gora dhe Mali Shar në veri deri te Pelister, Nidže dhe Kozhuf në jug.

Synohet që deri në fund të vitit 2026 të mblidhen rreth 900 mostra gjenetike. Punimet në terren do të bazohet në mostra jo-invazive: ADN-ja do të mblidhet nga materialet që kafshët lënë në ambient, çka lejon identifikimin dhe ndjekjen e secilit individ me kalimin e kohës.

"Monitorimi gjenetik përfshin mbledhjen jo-invazive të mostrave gjenetike nga materiali që kafshët e lënë në mjedis. Për arushën do të mblidhen mostra nga jashtëqitjet, nga të cilat më pas do të përcaktohet gjenotipi i çdo individi, si një lloj dëshmi gjenetike," shpjegon Aleksandar Stojanov, koordinator i projektit në Shoqërinë Mjedisore të Maqedonisë.

Mbledhja e mostrave dhe mbikëqyrja do të përfshijnë në mënyrë aktive pylltarë, rojtarë të gjuetisë, rangerë në zonat e mbrojtura, gjuetarë, mbledhës frutash dhe bimësh mjekësore, si dhe alpinizëm, çiklistë dhe adhurues të natyrës.

Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor thotë se monitorimi gjenetik do të shërbejë si bazë për planifikim të ardhshëm dhe zbatimin e masave për mbrojtjen dhe menaxhimin e popullatës së arushës kafe. Përveç përcaktimit të numrit, studimi do të japë të dhëna për përhapjen dhe diversitetin gjenetik, që do të përmirësojnë kuptimin e ekologjisë së arushës dhe do të ndihmojnë në hartimin e një strategjie të përbashkët për ruajtjen e llojit në nivelin dinariko-pindik.

Projekti finansohet pjesërisht nga programi LIFE i Bashkimit Evropian dhe përfshin 21 partnerë nga nëntë vende evropiane. Përveç kërkimeve shkencore, aktivitetet synojnë zhvillimin e mekanizmave ligjorë dhe menaxherialë për mbrojtjen e habitatit dhe uljen e konflikteve mes njerëzve dhe kafshëve të egra — një nga kërcënimet kryesore për mbijetesën e arushës.

Foto: material shtypi nga ngjarja