Повеќе од 3 000 занаетчии остануваат без здравствено осигурување

Повеќе од 3 000 самовработени занаетчии остануваат без континуирано здравствено осигурување откако се промени начинот на пресметка на придонесите, предупредуваат занаетчии и од Занаетчиската комора-Скопје.

Со измените на Законот за придонеси од задолжително социјално осигурување, кои стапија на сила во јули, Управата за јавни приходи (УЈП) презема изработка на МПИН‑пресметките за паушално оданочените самовработени и ги испраќа на личната сметка на лицето, а не на единствениот даночен број (ЕДБ) на дуќанот. Тоа значи дека месечните пресметки на плата пристигнуваат на име на вработениот, а не на даночниот идентитет на дуќанот.

Перење на уплатите кон лични сметки и прекин на готовинскиот тек

Со новиот ред, занаетчиите треба да ги плаќаат придонесите за здравствено и пензиско осигурување, персоналниот данок и плата од својата лична сметка, наместо од сметката на дуќанот каде што се акумулираат приходи. Неколку занаетчии велат дека не можат да ги повлечат парите од сметката на дуќанот бидејќи немаат правна основа за тоа.

„На сметката на дуќанот има средства, но на мојата лична нема затоа што сè што имав искористив за да уплатам за придонеси за овие два месеци. И дополнително на тоа, уплатата што ја имав направено на 27 август не беше институционално евидентирана и морав прегледот на лекар да го платам приватно“, вели еден од занаетчиите.

Анета Атанасовска, извршна директорка на Занаетчиската комора‑Скопје, предупреди дека реформата го остава голем број без ликвидност во момент кога имаат обврски по кредити. „Со овие измени на занаетчиите им е забрането да земаат плата, а од личната сметка плаќаат само придонеси. Со измените се јавија еден куп проблеми затоа што луѓето имаат земено кредити и се обврзани кон банките да плаќаат месечни рати, а немаат никакви приходи“, вели таа.

Комората потврдува дека појавените проблеми се пријавени до надлежните институции и дека одржала средба со министерката за финансии Гордана Димитриеска‑Кочоска, на која биле доставени барањата на занаетчиите: можност самовработеното лице по лично барање да плаќа придонеси на повисока основица, враќање на исплатата на плата преку ЕДБ на дуќанот, изработка на МПИН‑пресметки за сите паушално оданочени занаетчии и непречено евидентирање на стажот во Фондот за пензиско и здравствено осигурување (ПИОМ).

Од УЈП, на 13 јули објавено е известување дека измените кои се објавени во Службен весник бр. 148/2026 се применуваат и дека работодавачите и сметководствените бироа треба да ги ажурираат софтверските системи за МПИН‑поднесувањата за јули 2026 година. За периодот јули‑декември 2026 година привремено се определени стапки: 19,9% за задолжително пензиско и инвалидско осигурување, 7,5% за задолжително здравствено осигурување, 0,5% за дополнителен придонес за случај на повреда на работа и професионално заболување и 0,1% за осигурување во случај на невработеност. Една од измените (член 13) ја обврзува УЈП службено да ги изработува МПИН‑пресметките за паушално оданочените самовработени, додека обврската за уплата останува на самите занаетчии.

Комората информира дека министерката за финансии ветила дека сите утврдени проблеми ќе бидат решени во најкраток можен рок. Меѓутоа, занаетчиите пријавуваат дека застој во системот на УЈП довел до прекин на здравственото осигурување — на 1 септември некои останале без покритие бидејќи уплатите не биле евидентирани навреме.

Фото: прес-материјал од настанот