Propozimligji i ZNAM kalon në lexim të parë — dosjet e birësimeve do të hapen pjesërisht

Grupi parlamentar ZNAM miratoi në lexim të parë një propozimligj i cili parashikon hapje të pjesshme të dosjeve të mbrojtura për birësimet. Nëse miratohet, të rriturit e birësuar do të kenë të drejtë të kenë qasje të kufizuar në origjinën e tyre kur ekziston një nevojë mjekësore; çdo kërkesë do të vendoset veçmas nga një komision ekspertësh.

Sipas propozimit, mund të marrin qasje edhe të afërmit biologjikë dhe prindërit adoptues, nëse ekzistojnë arsye të justifikuara mjekësore. Të afërmit e gjakut në shkallën e parë dhe të dytë do të marrin informacione nga dosja vetëm pasi sigurojnë pëlqimin e shprehur të të birësuarit të rritur.

Komision ekspertësh për vendime individuale

"Ne propozuam që sekretësia zyrtare mbi të dhënat të mbetet, por të mund të thyhet për arsye shëndetësore, kur një i birësuar ka nevojë të marrë njohuri mbi sëmundjet e prindërve biologjikë. Ne propozojmë që ministria të formojë një trup profesional, përbërë nga ekspertë, i cili do të lejojë dhe do të kufizojë qasjen, dhe që të drejtën mbi të dhënat ta ketë i birësuari dhe të afërmit e tij deri në shkallën e dytë," tha Vesna Bendevska, nënkryetare e Kuvendit.

Kjo lëvizje erdhi pas një vendimi të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut në vitin 2024 në çështjen Mitrevska kundër Maqedonisë, ku shteti u padit për moslejimin e qasjes në dosje pavarësisht një nevoje mjekësore. Gjyqësori në Strasburg gjeti se institucionet e brendshme shkelën të drejtën për jetën private (Neni 8 i Konventës) duke aplikuar ndalimin ligjor pa vlerësuar interesat e kundërta.

Bendevska tha se çështja është delikate dhe përfshin të drejta të ndryshme, prandaj do të mbahet një debat publik me specialistë para se ligji të shkojë në lexim të dytë. Propozimi parashikon që ministria të formojë trupin ekspert që do të vlerësojë kërkesat dhe do të përcaktojë kriteret për qasje të kufizuar.

Foto: material shtypi nga ngjarja