Почетна
Македонија

Провизиите не попуштаат: банките наплатија 154 милиони евра за девет месеци

Приходите од провизии растат и покрај повиците на гувернерот Трајко Славески да се преиспита политиката на надоместоци.

·Македонија
Провизиите не попуштаат: банките наплатија 154 милиони евра за девет месеци

Банките во Северна Македонија и натаму се потпираат на провизиите: за првите девет месеци од 2026 година наплатиле 154 милиони евра од провизии и надоместоци, покажуваат податоците објавени од Народната банка на Северна Македонија. Приходите од провизии остануваат еден од главните извори на заработка и покрај тоа што вкупната добивка на секторот е малку пониска во споредба со 2025 година.

Во периодот јануари–септември 2026 секторот оствари нето-добивка од 224,4 милиони евра, додека приходите од провизии и надоместоци достигнаа 154 милиони евра. Нето-приходите од провизии — односно разликата меѓу наплатените и платените надоместоци — изнесуваат над 5,85 милијарди денари (околу 95 милиони евра) за истиот период.

Големите банки и натаму доминираат: кај нив е концентрирана најголемиот дел од профитот и од приходите од провизии. Тие оствариле нето-добивка од 12,9 милијарди денари, или 94 отсто од вкупната добивка на секторот, и во нив се концентрирани речиси 85 отсто од вкупните нето-приходи од провизии.

Дебата за регулирање на надоместоците

Растот на приходите од провизии повторно ја отвори јавната дискусија за висината на трошоците што ги плаќаат граѓаните и компаниите. Гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, повеќе пати укажуваше на потребата да се преиспита политиката на банките за наплата на надоместоци и ја актуелизираше можноста за законски измени кои би дозволиле механизми за ограничување на провизиите и поголема заштита на корисниците на платежни услуги. Во јуни годинава тој посочи дека Народната банка нема директна законска надлежност да ги регулира провизиите, но дека треба да се разгледаат опции по примерот на некои европски земји.

Министерката за финансии Гордана Димитриеска‑Кочоска порано истакна дека надоместоците не се предмет на законска регулатива. Сепак, бројките покажуваат дека провизиите остануваат значаен столб на приходите: домашните банки ја завршија 2025 година со профит од речиси 304 милиони евра, при што од провизии и надоместоци беа наплатени над 196 милиони евра, а од нив „чисти“ им останале над 118 милиони евра.

Колку ги чини користењето банкарските услуги граѓаните? Анализа што опфати 12 банки покажува дека месечниот надоместок за одржување стандардна трансакциска сметка се движи од 30 до 90 денари, што значи годишно 360 до 1.080 денари. Дополнително се наплаќаат членарини за платежни картички, услуги за електронско и мобилно банкарство (во некои банки од 15 до 80 денари месечно), провизии за домашни и меѓународни трансакции и надоместоци за користење банкомати на други банки. Законот за платежни услуги и платни системи предвидува ограничен надоместок за платежна сметка со основни функции и некои категории граѓани можат да ги користат основните услуги без надоместок доколку ги исполнуваат условите.

Дигитализацијата сѐ уште не доведе до видливо намалување на приходите од провизии. Во земјата работат 13 банки, а банките велат дека дигиталната трансформација носи потреба од континуирани инвестиции во технологии, сајбер‑безбедност и усогласување со регулативите, што делумно го оправдува одржувањето на надоместоците, иако дел од јавноста очекува поевтини дигитални трансакции и пониски трошоци за корисниците.

Фото: прес-материјал од настанот

Поврзани написи