Русите се бесни поради визите во Црна Гора — дали ќе го селат капиталот?

Планираното воведување визи за граѓани на Турција, Русија, Белорусија, Саудиска Арабија и за индивидуални патници од Кина предизвика загриженост меѓу странските претприемачи и купувачи на имот — иако најверојатно нема целосно да ги стопира веќе почнатите вложувања, аналитичарите предупредуваат дека може да ги намали доаѓањата на нови бизниси и интересот за купување недвижности.

Дополнителни трошоци и неизвесност

Самото воведување визни правила не ги забранува странците да оснуваат компании, да купуваат станови или да вложуваат капитал во Црна Гора. Сепак, новата постапка носи дополнителни трошоци и неизвесност при секое пристигнување — од првата посета на пазарот и преговорите со партнерите до отворање банкарска сметка, купување стан или контрола на инвестициски проект.

Затоа, првиот удар би можел да биде поизразен кај малите фирми, додека кај големите, веќе планирани инвестиции ефектот ќе биде помалку видлив. Во последните години илјадници мали компании со странска сопственост беа основани за преселба, самовработување, ИТ и консултантски услуги, трговија, угостителство или деловни активности со недвижности.

Според најновите податоци, во Црна Гора во 2024 година имало 29.960 активни деловни субјекти во странска сопственост — што претставува зголемување од 23,4 проценти во однос на претходната година. Бројот компании со сопственик од Турција порасна од 6.866 на 9.818, односно за приближно 43 проценти. Во исто време, бројот на компании во руска сопственост се намали од 7.792 на 7.188, или за околу 7,8 проценти. Бројот на украински компании се зголеми од 910 на 1.069. Турските и руските државјани заедно контролираат 17.006 активни странски компании, односно 56,8 проценти од вкупниот број.

Економистот Ервин Пашановиќ оцени дека новите визни мерки ќе им отежнат на руските инвеститори да дејствуваат во Црна Гора, пред сè поради ограничувањата поврзани со визниот режим и трансферот на пари. Како што истакнува тој: "Руските граѓани традиционално преферираат недвижности покрај море, а нивниот прв избор на Балканот е Хрватска, бидејќи членството во Европската Унија и можноста за добивање престој преку инвестиции им отвораат пристап до Шенген зоната. Ова е важен мотив за нив при инвестирање." Тој потсети и дека до неодамна Црна Гора имаше програма на таканаречени "златни визи" што овозможуваа дозволи за престој при купување недвижности со одредена вредност.

Пашановиќ исто така предупреди дека соседните земји може да се обидат да привлечат дел од тој капитал: "Србија може да ги искористи околностите предизвикани од конфликтот на Блискиот Исток, но и ограничувањата со кои се соочуваат руските инвеститори. Клучот е да се дизајнираат програми што ќе бидат доволно привлечни за да привлечат дел од тој капитал." Пазарните актери очекуваат дека додека големите и веќе договорени трансакции најверојатно ќе продолжат, темпото на нови регистрани компании, краткорочни бизнис посети и купувања на станови од странски купувачи може да забави — а најизложени се пазарите на домување во Подгорица, Будва и Бар.

Фото: прес-материјал од настанот