Korea e Veriut pasurohet nga lufta: Kim ndriçon Phenianin me miliarda ruse

Korea e Veriut shënon një ringjallje të theksuar ekonomike ndërsa të ardhurat e lidhura me bashkëpunimin ushtarak me Rusinë rrjedhin në Phenian dhe financojnë blloqe të reja banimi, infrastrukturë dhe komplekse turistike bregdetare.

Fotot satelitore dhe vëzhgimet tregojnë një rritje të dukshme të sipërfaqeve të elektrifikuara dhe ndërtimit modern në Phenian që nga prilli 2020: sipërfaqja e ndriçuar në qendër është më shumë se dyfishuar, dhe intensiteti i ndriçimit është trefishuar, ndërsa po ndërtohen kullat e reja të banimit dhe objekte tregtare.

Gjatë Kongresit të Tetë të Partisë Punëtore në 2021, lideri Kim Jong Un njoftoi ndërtimin e 50.000 apartamenteve të reja në kryeqytet; plani tashmë po materializohet në blloqe si Hwasong, ku janë përfunduar dy kulla banimi me nga 40 kate secila, të dizajnuara për t'u dukur si raketa ndërkontinentale “Hwasong”.

Paratë vijnë nga fusha e betejës

Analistët e lidhin prolin kryesisht me bizneset ushtarake fitimprurëse me Moskën. Sipas një raporti të Institutit të Koresë së Jugut për Strategji të Sigurisë Kombëtare nga marsi, Korea e Veriut ka fituar midis 7,7 dhe 14,4 miliardë dollarë amerikanë nga shitja e municionit te Moska dhe dërgimi i ushtarëve. Bloomberg Economics vlerëson se mbështetja ushtarake për Rusinë në periudhën 2022–2025 ka sjellë më shumë se 14 miliardë dollarë të ardhura.

Shtesë, rreth tetë miliardë dollarë kanë ardhur përmes tregtisë me Kinën, huazimit të forcës punëtore verikoreane jashtë shtetit, aktiviteteve eksportuese dhe krimit në internet. Një nga vjedhjet më të mëdha që i atribuohet hakerëve verikoreanë ishte sulmi ndaj platformës së kriptove Bybit në shkurt 2025, ku u vodhën 1,5 miliardë dollarë në ether. Për krahasim, produkti i brendshëm bruto i Koresë së Veriut në vitin paraprak ishte rreth 27 miliardë dollarë.

Burimet nga fronti ukrainas dhe të tjera të hapura thonë se Korea e Veriut në 2024 dhe 2025 ka furnizuar pjesë të mëdha të municionit të përdorur nga forcat ruse dhe ka dërguar sisteme artilerie vetëlëvizëse, sisteme lëshimi shumëfishtë të raketave dhe raketa balistike. Sipas këtyre vlerësimeve, midis 16.000 dhe 22.000 ushtarë verikoreanë tashmë i kanë ndihmuar Rusisë, dhe është planifikuar dërgimi i një njësie raketore prej 90 ushtarësh me gjashtë korniza lëshimi dhe deri në 120 raketa. Presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelensky tha se Kim ka synim të vendosë shtesë 30.000 deri në 50.000 ushtarë.

Kjo është të ardhur e drejtpërdrejtë: sipas raportit të Institutit të Koresë së Jugut për Strategji të Sigurisë Kombëtare, Korea e Veriut fiton 2.800 dollarë në muaj për çdo ushtar, 3.000 dollarë për çdo oficer dhe midis 6.000 dhe 10.000 dollarë për çdo anëtar të rënë.

Arsyet për këtë ndryshim janë të dukshme edhe në peshën politike dhe fuqinë ushtarake të liderit: përmes shkëmbimit me Moskën, Pheniani po merr naftë të papërpunuar, derivatet e naftës, grurë dhe pajisje ushtarake, përfshirë sisteme të mbrojtjes ajrore dhe teknologji për dronë, raketa dhe nëndetëse. Pas dobësimit gjatë pandemisë, kur Kim pranoi se “gati të gjitha sektorët ekonomikë kanë mbetur pas pritshmërive”, vetëm disa vjet më vonë ai deklaroi: “Gjithçka është thelbësisht e ndryshuar.”

Sidoqoftë, rritja nuk është universale: përveç Phenianit, popullsia ende përballet me rritje çmimesh të ushqimit dhe dobësim të monedhës kombëtare, dhe shumë fabrika nuk kanë furnizim të qëndrueshëm me energji elektrike, pjesë rezervë dhe lëndë të para. Në pranverë të vitit 2024 regjimi prezantoi planin “20x10” për zhvillim rajonal me qëllim që në 20 qytete ose rajone çdo vit të ndërtohen fabrika moderne; megjithatë, eksperti Andrei Lankov nga Universiteti Kookmin në Seul paralajmëron se një pjesë e madhe e projekteve do të dështojnë: “Arsyeja është se fabrikat jo vetëm që nuk kanë infrastrukturë të përshtatshme, por po ashtu braktisen mekanizmat për furnizim me energji elektrike, pjesë rezervë dhe lëndë të para” dhe “Ndryshe nga rritja ekonomike në Korenë e Veriut në mes të viteteve 2010, rritja aktuale nuk është rezultat i reformave ekonomike të brendshme, por ekskluzivisht një rast i favorshëm ndërkombëtar.”

Foto: material për shtyp nga ngjarja