Шест новинари ја напуштиле Србија, последен замина Александар Радиќ

Во последните две години шест новинарки и новинари ја напуштија Србија и денес живеат во егзил тврдејќи дека нивната безбедност е загрозена. Најнов меѓу нив е воениот аналитичар и новинар Александар Радиќ, против кого е поднесена кривична пријава и за кого е распишана потерница.

Еден од првите јавно познати случаи е писателот, колумнистот и ТВ-водител Марко Видојковиќ, кој замина од Србија на почетокот на 2023 година. Радиќ објаснува дека замина поради загриженост за безбедноста на своето семејство.

Вишото јавно обвинителство во Белград поднесе кривична пријава против Радиќ поради сомнение за подготовка дела против уставното уредување и безбедноста на Србија и за оддавање тајни податоци. Радиќ претходно тврдеше дека на протестот во Белград на 15 март 2025 година бил употребен „звучен топ“.

Претрес, објавени снимки и притисоци

По претресот на неговиот стан и одземањето на компјутерите, провладини медиуми објавија снимки од следењето кои го прикажуваат Радиќ и неговата малолетна ќерка. Радиќ вели дека експонирањето на неговото дете било пресуден мотив за заминувањето.

„На мета се најде мојата ќерка која за неколку дена полни 16 години. Што да направите кога непријателите се многубројни и кога ќе ви го загрозат детето? Заминавме во странство“, изјави Радиќ.

Веран Матиќ, претседател на Управниот одбор на Асоцијацијата на независни електронски медиуми (АНЕМ) и член на Постојаната работна група за безбедност на новинарите, вели дека имињата на останатите новинари во егзил не се објавуваат бидејќи дел од нив сакаат да продолжат нормално да живеат и работат, додека други се во специфични правни ситуации. Меѓу шестемина, според Матиќ, има истражувачки новинар, новинарка која била изложена на постојани закани и навреди, локален новинар кому му било заканувано со смрт, како и новинар и професор кој со години бил изложен на закани против него и неговото семејство.

Матиќ предупредува дека притисоците врз новинарите не се ограничуваат само на отворени закани, туку опфаќаат и медиумски кампањи, институционални притисоци, економско исцрпување, надзор и правна несигурност. Тој смета дека случајот со Радиќ може да има пошироки последици врз слободата на новинарската работа и довербата меѓу новинарите и нивните извори.

„Заминувањето на новинарите од Србија не е само лична трагедија на поединците и нивните семејства, туку сериозен показател за состојбата на демократијата, владеењето на правото и слободата на медиумите. Општество од кое професионалните новинари заминуваат затоа што не можат безбедно и слободно да ја вршат својата работа губи многу повеќе од неколку искусни луѓе – ја губи способноста критички да ја согледува сопствената реалност“, заклучува Матиќ.

Фото: Н1