Софи Ланиган по преболена сепса остана без двете раце и нозе

Шеснаесетгодишната Софи Ланиган од Даблин преживеа тешка сепса, но како последица остана без двете раце и двете нозе. Таа сега јавно ја раскажува својата приказна — што ѝ се случи во рок од неколку десетици часа — за да им укаже на луѓето да ги препознаат раните знаци и да побараат брза медицинска помош.

Софи се разболела кога имала 12 години, во декември 2022 година. Болеста почнала со висока температура еден неделен ден, а за само 36 часа нејзината состојба се влошила толку брзо што била ставена на респиратор и се борела за живот.

Лекарите утврдиле дека станува збор за бактериска инфекција предизвикана од стрептокок А која прераснала во сепса, доведувајќи до септичен шок и откажување на органите. Лековите што биле неопходни за одржување на виталните функции го намалиле протокот на крв во рацете и стапалата; во јануари 2023 година лекарите извршиле ампутација на двете нозе и раце. Софи во меѓувреме се соочи и со други долгорочни последици: операција на колковите, губење на косата и посттрауматично стресно нарушување.

Со помош на протези таа повторно научи да оди и се врати на омилените активности — цртањето и пишувањето. Софи ја користи својата искраја за да предупреди дека сепсата може да погоди секого и дека навремена интервенција може да биде пресудна.

Како се манифестира сепсата и кога треба итно да се реагира

Ирска исто така ја лансираше новата петгодишна стратегија за борба против сепсата (2026–2030), со фокус на порано поставување дијагноза и зголемување на јавната свест, имајќи предвид дека ризични групи се децата, трудниците и лицата со ослабен имунитет.

Последиците од сепса често вклучуваат оштетување на повеќе органи:

• Мозок: збунетост, поспаност, вртоглавица и понекогаш губење на свеста.
• Бели дробови: забрзано или отежнато дишење и намалено ниво на кислород; може да настане тешко акутно оштетување на белите дробови.
• Бубрези: намалено создавање на урина и, во тешки случаи, акутно откажување на бубрезите.
• Срце и крвоток: забрзан пулс, пад на крвниот притисок, ладна или мраморирана кожа, вртоглавица и колапс.
• Црнодробна функција и згрутчување: нарушена функција на црниот дроб, жолтица, нарушено згрутчување и можни крварења.
• Кожа и екстремитети: слаб проток низ малите крвни садови може да предизвика промена на бојата на кожата, оштетување на ткивото и, во ретки најтешки случаи, отуѓување (одумирање) на делови од прстите или екстремитетите.

Сепсата може да почне од речиси секоја инфекција. Најчести жаришта се воспаление на белите дробови, комплицирани уринарни инфекции, инфекции во стомакот (на пример апендицитис или перфорација), инфицирани рани или апсцеси, инфекции по породување, менингитис, ендокардитис, остеомиелитис и бактериемија поврзана со венски катетри или импланти.

Алармантни симптоми што бараат итна помош се нова збунетост или потешкотии во комуникацијата, изразена поспаност или неможност да се разбуди лицето, нагло малаксување, висока температура или силна треска, многу забрзано или отежнато дишење, синкасти или бледи усни, забрзан пулс, вртоглавица или колапс, ладна или мраморирана кожа, многу малку или никакво мокрење, постојани силни болки или осип кој не исчезнува под притисок. Кај децата посебно загрижува многу забрзано дишење, напади, тешко будење, бледа или синкаста кожа, ладна на допир или не мокрење повеќе од 12 часа.

Фото: Фрипик