Србија критикува: пресудите за лидерите на ОВК во Хаг

На 16 септември 2026 година, Специјализираните совети во Хаг ги осудија поранешните лидери на ОВК на вкупно 81 година затвор, предизвикувајќи остри реакции во Србија. Хашим Тачи и Јакуп Красниќи добија по 25 години, Кадри Весели 18 години, а Реџеп Селими 13 години; судот ги прогласи виновни за воени злосторства извршени во конфликтот во 1998–1999 година и утврди 385 случаја на произволно апсење, 49 случаи на сурово постапување, 303 случаи на мачење и 96 убиства.

На прес‑конференција во Белград, претседателот Александар Вучиќ го критикуваше судот дека не ги осуди обвинетите за злосторства против човештвото. Тој рече: "Како суд на т.н. Косово тие не сакаа да го поткопаат кредибилитетот на ОВК и не навлегоа во суштината на случајот во врска со формирањето на сили за отцепување на Косово од Србија и СРЈ." Вучиќ додаде дека пресудата не ги опфаќа злосторствата врз Србите по 20 јуни 1999 година и критикуваше претпоставена пристрасност во регионалните реакции. Тој исто така рече: "Замислете да го кажевме ние тоа за кое било обвинето или осудено лице. Колку резолуции и декларации ќе имаше во разни европски и светски парламенти против нашиот народ и наша земја?"

Што утврди судот

Во резимето на пресудата се наведува дека судот го темелел своето мислење на сведочења од 373 лица и 5.467 доказни предмети. Судииот Чарлс Смит оцени дека постоело учество во "заеднички злосторнички потфат" што вклучувало лишување од живот, апсења без редовна судска постапка и физичко и психичко злоставување. Меѓутоа, судот ги ослободи обвинетите од обвиненијата за злосторства против човештвото, со образложение дека нема докази за систематски напад на ОВК насочен против цивилното население.

Реакциите во земјите од поранешна Југославија беа различни: во Приштина избувнаа масовни протести, а премиерот Албин Курти го оцени пресудата како "неприфатлива неправда." Во меѓувреме во Белград беа потенцирани наводните пропусти на пресудата и потребата да не се заборават злосторствата врз Србите.

Адвокатот за воени злосторства Александар Оленик, базиран во Белград, ја поздрави пресудата како чекор напред за меѓународното кривично право и ја нагласи важноста на индивидуализацијата на вината. "Сега имаме пресуди и индивидуализација на вината", изјави тој, наведувајќи дека судот обработил помалку од 400 сведоштва и дека 96 лица биле утврдени како убиени во случајот. Оленик нагласи дека имињата на други поединци спомнати во резимето, но не опфатени со обвинение, треба да ги процесираат националните правосудни тела на Косово, вклучително и за периодот по 20 јуни 1999 година.

Граѓански организации предупредија дека пресудата може да се користи политички. Сташа Зајовиќ од организацијата "Жени во црно" оцени дека ниту „српскиот режим, ниту косовските власти“ не ги користат изрекувањата на пресудите за воени злосторства "за да ја преиспитаат сопствената одговорност и улога во војната, туку за да го зголемат потенцијалот за конфликт." Таа посочи дека присуството на меѓународни сили ја намалува можноста за враќање на вооружен судир, но предупреди дека војната може да продолжи "со други средства".

Фото: прес-материјал од настанот