Reagim i Këshillit Gjyqësor dhe Shoqatës së Gjyqtarëve pas hapit të Gjykatës Kushtetuese

Këshilli Gjyqësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Shoqata e Gjyqtarëve publikuan një reagim pas aktivizimit nga Gjykata Kushtetuese e një mekanizmi për përgjegjësi ndaj një gjyqtari, pasi Gjykata konstatoi se Gjykata Themelore Civile në Shkup nuk e kishte zbatuar vendimin e Gjykatës Kushtetuese lidhur me shkeljen e lirisë së shprehjes të gazetarës Natasha Stojanovska, njëra nga gazetarët që kanë procedura gjyqësore për ngjarjet e 27 prillit 2017.

Në reagim ata theksuan se e respektojnë statusin kushtetues të Gjykatës Kushtetuese dhe faktin që vendimet e saj janë përfundimtare dhe të zbatueshme, por ngritën shqetësimin për autonominë dhe pavarësinë kushtetuese të gjykatave dhe rrjedhën ligjore të procedurave gjyqësore.

Konteksti ligjor dhe thirrja për rezervë

Ata reaguan, qartë duke vënë në dukje se vendimi i Gjykatës Themelore Civile në Shkup nuk është i formës së prerë dhe kundër tij është parashtruar ankesë që duhet të shqyrtohet nga gjykata apeluese kompetente; për pasojë, çdo veprim institucional i lidhur me këtë vendim nuk përfundimtar kërkon kujdes dhe rezervë që të mos krijojë përshtypjen e paragjykimit të rezultatit ose të presionit mbi gjyqtarët që vendosin në rast.

“-Во конкретниот случај, Решението П4-240/22 од 4 мај 2026 година на Основниот граѓански суд Скопје не е правосилно и против него е изјавена жалба за која треба да одлучува надлежниот второстепен суд. Оттука, постапката сè уште е во тек, а оценката на законитоста на првостепената одлука му припаѓа само на надлежниот второстепен суд. Во такви околности, Судскиот совет на Република Северна Македонија и Здружение на судиите на Република Северна Македонија сметаат дека секое институционално постапување поврзано со конкретната неправосилна судска одлука бара особена внимателност и воздржаност, за да не се создаде впечаток на прејудицирање на исходот од постапката или на притисок врз судиите кои одлучуваат во конкретниот предмет. Независноста на судството не е привилегија на судиите, туку гаранција за граѓаните дека за нивните права и обврски ќе одлучува независен и непристрасен суд. Функцијата на судовите не се состои во извршување на одлуки на други државни органи, туку во самостојно и независно судење врз основа на Уставот, законите и ратификуваните меѓународни договори. Оттука, ниту еден орган, без оглед на неговата уставна положба, не може да определува или да прејудицира каква одлука треба да донесе судот во конкретен предмет – се вели во реакцијата.

Po ashtu, ata potencuan se respektimi i vendimeve të Gjykatës Kushtetuese dhe mbrojtja e pavarësisë së gjykatave të zakonshme janë pjesë e të njëjtit rend kushtetues dhe të parimit të sundimit të ligjit.

“-Судскиот совет на Република Северна Македонија и Здружението на судиите на Република Северна Македонија остануваат цврсто определено за доследно почитување на Уставот, законите и одлуките на Уставниот суд, но и за бескомпромисна заштита на независноста на судската власт, правото на правично судење и непреченото функционирање на системот на правни лекови. Само преку институционална воздржаност, заемно почитување на уставните надлежности и доследно почитување на законските процедури може да се обезбеди владеење на правото и да се зајакне довербата на граѓаните во институциите – се додава во реакцијата.

Vendimi i Gjykatës Kushtetuese, siç njofton ajo, aktivizoi mekanizmin e përgjegjësisë pasi gjyqtari në Gjykatën Themelore Civile në Shkup nuk e kishte zbatuar urdhrin e Gjykatës Kushtetuese për të përsëritur procedurën në rastin që kishte të bënte me gazetaren Natasha Stojanovska.

Gjykata Kushtetuese arriti në përfundim se gjyqtari u bazua në dispozitat e Ligjit për Procedurën Civile dhe vlerësoi se vendimi i Gjykatës Kushtetuese nuk mund të shërbej si bazë për përsëritjen e procedurës si fakt ose provë e re. Sipas Gjykatës Kushtetuese, gjyqtari nuk i kishte marrë parasysh karakteristikat kushtetuese dhe efektin juridik të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese — përfundimtaritetin, zbatueshmërinë dhe detyrueshmërinë e tyre të përgjithshme — dhe kështu nuk e kishte zbatuar vendimin e Gjykatës Kushtetuese.

Gjykata Kushtetuese kujtoi praktikën paraprake: pas vendimit U.бр.146/2021 të datës 12 korrik 2023, Gjykata Themelore Civile në Shkup kishte pranuar që vendimet e Gjykatës Kushtetuese të konsideroheshin si fakt i ri dhe provë e re dhe ishte përdorur si bazë për rihapjen e çështjes MАЛВП-705/20 të datës 14.04.2021, ndërsa Apeli i Shkupit e konfirmoi më vonë këtë qasje me Vendimin GŽ-118/24 të datës 07.11.2024.

Gjykata Kushtetuese njoftoi se për shkak të moszbatimit të vendimit të saj, kishte denoncuar rastin dhe gjyqtarin te Prokuroria Publike dhe te Këshilli Gjyqësor.

Ndërhyrja e Gjykatës Kushtetuese vjen në mbështetje të gazetarëve që u vunë në rrezik natën e 27 prillit 2017 gjatë hyrjes së dhunshme në Parlament, kur dëshmuan se ishin të kërcënuar dhe të penguar në kryerjen e punës së tyre reporterore.

Gazetarët sot depozituan padi për sulmet që ndodhën më 27 prill në Parlament, duke kërkuar llogaridhënie dhe zgjidhje gjyqësore për dëmet dhe pengesat që përjetuan gjatë raportimit.

Foto: ,,Слободен печат'' / Драган Митрески