Këshilli Gjyqësor dhe Shoqata e Gjyqtarëve kundër veprimit të Gjykatës Kushtetuese

Këshilli Gjyqësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Shoqata e Gjyqtarëve dolën me një reagim të përbashkët për shkak të aktivizimit të mekanizmit për kërkim përgjegjësie nga ana e Gjykatës Kushtetuese, pasi ajo konstatoi se një gjyqtare e Gjykatës Themelore Civile në Shkup nuk e kishte zbatuar vendimin e Gjykatës Kushtetuese në një çështje të lidhur me lirinë e shprehjes.

Në reagim, institucionet konfirmuan respektin ndaj statusit kushtetues dhe përfundimtaritetit të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, por paralajmëruan se duhet ruajtur pavarësia dhe autonominë e gjykatave të rregullta dhe rrjedhën ligjore të procedurave gjyqësore.

Konteksti ligjor dhe thirrja për tërheqje

Ata theksojnë se vendimi i Gjykatës Themelore Civile në Shkup nuk është i formës së prerë dhe kundër tij është paraqitur ankesë që duhet ta shqyrtojë gjykata kompetente e shkallës së dytë, ndaj çdo veprimi institucional lidhur me atë vendim të papërfunduar kërkon kujdes të veçantë që të mos krijojë përshtypjen e presionit ose prejudikimit të vendimit gjyqësor.

"-Në rastin konkret, Vendimi P4-240/22 nga 4 maj 2026 i Gjykatës Themelore Civile në Shkup nuk është i formës së prerë dhe kundër tij është paraqitur ankesë për të cilën duhet të vendosë gjykata kompetente e shkallës së dytë. Nga kjo rrjedh se procedura është ende në zhvillim, dhe vlerësimi i legjitimitetit të vendimit të shkallës së parë i takon vetëm gjykatës kompetente të shkallës së dytë. Në këto rrethana, Këshilli Gjyqësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Shoqata e Gjyqtarëve të Republikës së Maqedonisë së Veriut vlerësojnë se çdo veprim institucional lidhur me vendimin e papërfunduar gjyqësor kërkon kujdes dhe tërheqje të veçantë, në mënyrë që të mos krijohet përshtypja e prejudikimit të rezultatit të procedurës ose e presionit ndaj gjyqtarëve që vendosin në çështjen konkrete. Pavarësia e drejtësisë nuk është privilegj i gjyqtarëve, por garanci për qytetarët se për të drejtat dhe detyrimet e tyre do të vendosë një gjykatë e pavarur dhe e paanshme. Funksioni i gjykatave nuk konsiston në zbatimin e vendimeve të organeve të tjera shtetërore, por në gjykim të pavarur dhe autonom mbi bazën e Kushtetutës, ligjeve dhe marrëveshjeve ndërkombëtare të ratifikuara. Nga kjo, asnjë organ, pavarësisht nga pozita e tij kushtetuese, nuk mund të përcaktojë ose të prejudikojë se çfarë vendimi duhet të marrë gjykata në një çështje konkrete – thuhet në reagim."

Në njoftim ata shtojnë më tej se respektimi i Gjykatës Kushtetuese dhe mbrojtja e pavarësisë së gjykatave i përkasin të njëjtit rregullim kushtetues dhe parimit të sundimit të së drejtës.

"-Këshilli Gjyqësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Shoqata e Gjyqtarëve të Republikës së Maqedonisë së Veriut mbeten të vendosur për respektimin e palëkundur të Kushtetutës, ligjeve dhe vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, por edhe për mbrojtjen pa kompromis të pavarësisë së pushtetit gjyqësor, të drejtës për gjykim të drejtë dhe funksionimit të pandërprerë të sistemit të mjeteve juridike. Vetëm përmes tërheqjes institucionale, respektit të ndërsjellë të kompetencave kushtetuese dhe respektimit të rreptë të procedurave ligjore mund të sigurohet sundimi i së drejtës dhe të forcohet besimi i qytetarëve në institucionet – shtohet në reagim."

Kjo reagim vjen në kontekst të vendimit të Gjykatës Kushtetuese me të cilin, siç njofton gjykata, është aktivizuar mekanizmi për procedurë kundër një gjyqtareje pasi ajo, gjatë përsëritjes së procedurës në çështjen që e udhëheq gazetaretja Natasha Stojanovska, nuk e kishte zbatuar vendimin e Gjykatës Kushtetuese.

Gjykata Kushtetuese konstatoi se gjyqtarja u mbështet në dispozita të Ligjit për procedurë civile dhe vlerësoi se vendimi i Gjykatës Kushtetuese nuk mund të shërbejë si bazë për ripërsëritjen e procedurës si fakt i ri ose provë e re, me çka, sipas gjyqtarëve kushtetues, ajo nuk kishte marrë parasysh përfundimtaritetin, ekzekutueshmërinë dhe obligativitetin e përgjithshëm të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese.

Gjykata Kushtetuese kujtoi praktikën e mëparshme: pas miratimit të Vendimit U.br.146/2021 nga 12 korrik 2023, Gjykata Themelore Civile në Shkup pranoi se vendimet e Gjykatës Kushtetuese mund të merren si fakt i ri dhe provë e re dhe i përdori si bazë për ripërsëritjen e çështjes MALVP-705/20 nga 14.04.2021, dhe e njëjta praktikë më vonë u konfirmua edhe nga Gjykata e Apelit në Shkup me Vendimin GZh-118/24 nga 07.11.2024.

Njoftimi i Gjykatës Kushtetuese tregon se ajo pranoi mbrojtjen e lirisë së shprehjes së gazetares Natasha Stojanovska dhe se për shkak të injorimit të vendimit të tyre, gjyqtarët kushtetues e kanë referuar procedurën dhe gjyqtaren te Prokuroria Publike dhe te Këshilli Gjyqësor.

Ndryshe, me këto ndërhyrje Gjykata Kushtetuese tregoi mbështetje ndaj gazetarëve të siguria e të cilëve u rrezikua mbrëmjen e 27 prillit 2017, në ngjarjet që mbetën të njohura si “e enjtja e gjakosur”, kur reporterët u janë ekspozuar kërcënimeve, frikësimeve dhe pengimeve gjatë raportimit.

Gazetarët sot kanë ngritur padi për sulmet që ndodhën më 27 prill në Kuvend, si pjesë e përpjekjeve të rinovuara për të marrë zgjidhje gjyqësore për ngjarjet dhe dëmet që kanë pësuar gjatë raportimit.

Foto: 'Sloboden Pechat' / Dragan Mitreski