Сушата во Европа ја поттикнува инфлацијата: поскапуваат транспортот и храната

Жештините и продолжената суша ширум Европа предизвикуваат намалување на водостојот на внатрешните пловни патишта и сериозни штети врз земјоделските приноси, што веднаш се рефлектира во повисоки транспортни и прехранбени трошоци и создава нов притисок врз инфлацијата.

Особено е погодено пловниот сообраќај по реките. "Кога бродовите на Рајна можат да превезуваат само дел од нивниот вообичаен товар, транспортните трошоци по тон значително се зголемуваат", вели Торстен Шмит, директор за економски анализи во Институтот за економски истражувања РВИ од Есен. Тој истакнува дека тоа ги поскапува и енергенсите како дизел и мазут кои во голема мера се транспортираат по вода, а зголемените трошоци на крајот ги плаќаат потрошувачите.

Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО) во своите статистики ги вклучува ефектите од глобалното затоплување, екстремните временски појави и намалените приноси. Од 2020 година наваму, на пример, цените на месото и маслодајните култури значително се зголемиле; според податоците на ФАО, цените на храната во моментов се околу 30 проценти повисоки отколку во 2020 година.

Климатските шокови како ризик за ценовната стабилност

Студијата „Климатски екстреми, нагли скокови на цените на храната и нивните пошироки општествени ризици“, објавена во јули 2025 година, изработена од пет европски истражувачки институции во соработка со Европската централна банка, предупредува дека почестите временски екстреми ќе им отежнат на централните банки да ја одржат стабилноста на цените. Во студијата се посочува дека повисоките цени на суровини во земји-извозници, како што е кафето во Бразил или Виетнам, може да ја пренесат инфлацијата кон пазарите во Европската Унија.

Поставеноста на податоците на ЕЦБ покажува и растечки разлики меѓу земјите: инфлацијата во јуни се движела од 5,4 отсто во Литванија до 2,0 отсто во Франција, при што Германија имала 2,4 отсто — малку под европскиот просек од 2,8 отсто. Транспортните трошоци биле еден од главните двигатели, со пораст од 5,3 отсто.

Пред носителите на политиките е тешка одлука. Европската централна банка последен пат ја зголеми депозитната каматна стапка на 11 јуни 2026 година за 0,25 процентни поени, на 2,25 отсто. Ако шоковите предизвикани од сушата се привремени, можеби нема да има потреба од понатамошно заострување, но доколку тие се преклопуваат со други притисоци и се задржат, може да наметнат нови зголемувања на каматните стапки. Како поука за компаниите, Холгер Шулц од Германското здружение на штедилници и жиросметки порача: „Складишта, складишта, складишта.“

Фото: прес-материјал од настанот