Shën Petka: një zakon me krundet e pogachas që u jep beqareve bekim për dashuri dhe paqe në shtëpi

Më 27 tetor besimtarët ortodoksë festojnë Shën Petkën — një ditë e përkushtuar për lutje, mbledhje familjare dhe një varg zakonesh që bashkojnë besimin me trashëgiminë popullore.

Në shumë shtëpi shmangen punët e rënda të shtëpisë, veçanërisht larja dhe qepja, si shenjë nderimi për ditën. Në familjet ku Shën Petka është festa e shtëpisë për vitin, përgatitet pogacha e festës, ndezet tamjani dhe qiri, ndërsa vaji i verës derdhet si pjesë e ritualit.

Krundet e bukës, gruri dhe burimet shëruese

Shpesh përgatitet edhe pchënica (gruri i zier) që shkon në kishë për tu bekuar dhe pastaj ndahet mes të pranishmëve si simbol i begatisë dhe pjellorisë. Një zakon i veçantë është ruajtja e krundeve nga pogacha: gratë ose vajzat beqare i spërkasin krundet nëpër shtëpi ose i vendosin nën jastëk, duke besuar se sjellin gjumë të qetë dhe se vajzat beqare mund ta shohin në ëndërr të ardhmen e bashkëshortit.

Shën Petka lidhet edhe me traditën e burimeve shëruese; besimtarët lahen dhe pinë ujë nga burimet pranë manastireve dhe kishave, përfshirë kishën “Sveta Petka” në Shkup, me besimin se uji ka fuqi shëruese, sidomos për sëmundjet e syve. Disa marrin me vete shishet me këtë ujë si bekim për familjen.

Gratë shpesh sjellin lule te ikona e Shën Petkës, dhe në disa vende ndahet lëmoshë ose ushqim për të varfrit, si shprehje e virtytit. Në zonat rurale ka ende praktikë të mbledhjes së bimëve medicinale këtë ditë, me lutje, pasi mendohet se ato fitojnë fuqi më të madhe kur mblidhen në këtë mënyrë. Legjendat dhe mrekullitë e jetës së shenjtores rrëfehen në grupe familjare, duke ruajtur lidhjet shpirtërore dhe kulturore.

Foto: material shtypi nga ngjarja