Трактори во центарот на Струмица: 25 денари за ајварката, а министерот не дојде на протестот

Тракторите повторно се на асфалт. Трет ден по ред земјоделците од струмичкиот регион излегуваат на улица, а во последниот протест со трактори и тежка земјоделска механизација го блокираа најстрогиот центар на Струмица. Причината е една единствена бројка: 25 денари за килограм црвена пиперка — куртовска капија, попознатa како ајварка, што преработувачките капацитети ја откупуваат по цена што производителите ја нарекуваат понижувачка.

Лани истата пиперка се откупуваше по 40 денари за килограм, а мешана прва и втора класа по 35 до 40 денари. Годинава цената падна на 25. Тоа е пад од околу една петтина во една единствена година, во време кога ниту еден трошок во производството не се намалил ниту за денар. Само берењето чини по пет денари за килограм, а на тоа се додаваат репроматеријалите, ѓубривото, прихраната, фолиите и водата.

Видео: Телма ТВ — Струмичките земјоделци на протест бараат повисоки откупни цени за ајварката

Двоен удар во една сезона

Годинашната сезона за производителите на ајварка беше серија удари. Најпрво пролетните поплави им го уништија делот од родот, а потоа силниот јулски ветер им ги растури пластениците, кои мораа да ги обновуваат од сопствен џеб. Во тие исти пластеници работат на температури од 50 до 60 степени.

„Сите велат дека градежниците најмногу страдале од жешкото време, не, страдаме ние земјоделците кои во пластениците сме на температури од 50 – 60 степени. Државата да застане зад земјоделците и фабриките и откупувачите да се замислат дали догодина ќе садеме иста количина пиперка на овие понижувачки цени. Нема да садиме. Производството ќе се намали“, велат производителите.

На еден од протестите транспарент во рацете на струмички земјоделец ја сведе целата економска сметка на една реченица: „Ви дадов 50 тони црвен пипер, а моите деца јадат сув леб и за леб немаат.“

Што точно бараат земјоделците

Барањата не се ниту субвенција по декрет, ниту загарантирана цена со уредба. Производителите бараат ред во откупот и предвидливост:

• Прва класа — 50 денари за килограм, прва-втора класа — 40 денари, втора класа — 20 денари.
• Цените да важат за целата откупна сезона, без еднострано намалување или менување на условите во текот на откупот.
• Исплата на предадената роба во рок од најмногу три месеци од денот на предавањето.
• Навремена и итна исплата на субвенциите за предаден килограм пипер, а веднаш потоа и на субвенциите по засадена површина.

Со други зборови, тие бараат договор со познати правила пред да ја предадат стоката, а не цена што ја дознаваат откако камионот е истоварен.

Видео: Телевизија 24 — Струмичките производители на „ајварка“ бараат државата да застане зад нив

Министерот што не дојде на протестот

Земјоделците го повикаа министерот за земјоделство, шумарство и водоснабдување Борче Серафимовски да излезе пред нив на блокадата кај крстосницата за село Робово, на патот меѓу Дабиле и Босилово. Над стотина производители со трактори и товарни возила го чекаа два часа. Министерот не дојде на протестот. Истиот ден одржа одделни средби со производителите и со регистрираните откупувачи-трговци во Струмица.

Неговата порака беше дека државата не ја диктира пазарната цена, но има обврска да обезбеди законски, транспарентен и предвидлив откуп. Од Министерството соопштија дека разговорите ќе продолжат наредната недела со сопствениците на преработувачките капацитети и дека Државниот инспекторат за земјоделство продолжува со секојдневните контроли на откупните пунктови — се проверуваат условите за откуп, јавното истакнување на цените, класификацијата, исправноста на мерните инструменти и документацијата.

Тука е и суштината на проблемот. Земјоделците не побараа од министерот да им определи цена — побараа да ги седне откупувачите и преработувачите на иста маса и да посредува. Наместо тоа, добија ветување за состанок една недела подоцна и инспекции што проверуваат дали цената е истакната, а не дали е одржлива. Контролата на мерните инструменти не решава дека мерењето покажува загуба.

Видео: Сител Телевизија — Протест на земјоделците во Струмица

Ултиматум за вторник

По третиот ден блокади, претставниците на протестот се децидни. Александар Грозданов од здружението „Млади Муртино“ ја пренесе одлуката на производителите:

„Вчера министерот ни вети дека ќе издејствува повисока откупна цена, но доколку не добиеме цена која е прифатлива и со која реално ќе ги покриеме производствените трошоци, ние од вторник повторно излегуваме на улиците со уште помасовни протести и радикални блокади.“

Следниот чекор што стои на маса е блокада на патниот правец Струмица — граничен премин Ново Село, односно патот кон Бугарија. Тоа е крајна мерка на луѓе што немаат друг начин да бидат слушнати.

Зошто ова не е локална вест

Струмичкиот регион е градинарското срце на државата. Ако производството таму престане да се исплати, пиперката нема да исчезне од пазарот — ќе доаѓа од увоз, по цена што ја плаќа потрошувачот, а земјоделецот никогаш не ја гледа. Кога производителите велат „догодина нема да садиме“, тоа не е закана, тоа е сметка.

И тука прашањето веќе не е дали блокадата е оправдана. Прашањето е зошто секоја година истиот разговор започнува само откако тракторот е на асфалт — и зошто државата, која има институции за откупни пунктови, инспекторат и министерство, секогаш пристигнува откако сметката е веќе испишана на грбот на земјоделецот.

Фото: Навалица