Ukraina, Rusia dhe SHBA sinjalizojnë rifillimin e bisedimeve trilaterale në tetor 2026

Ukraina, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara kanë sinjalizuar gatishmëri për rifillimin e bisedimeve trilaterale që synojnë të sjellin një fund të luftës; zyrtarët ukrainas thonë se negociatat mund të nisin në tetor 2026.

"Po përgatitemi. Për tetor," deklaroi Kyrylo Budanov, shefi i kabinetit të presidentit ukrainas. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, dha një përgjigje të ngjashme: "Ne nuk e përjashtojmë një mundësi të tillë. Po flasim për të ardhmen e afërt."

Dërguesit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner vizituan Moskën dhe Kievin në javën e parë të shtatorit në përpjekje për të ringjallur diplomacinë trepalëshe. Runda e fundit e bisedimeve u mbajt në janar dhe shkurt 2026 në Abu Dhabi dhe Gjenevë, por pa përparim të prekshëm, pasi çështja e kontrollit mbi territoret në Ukrainën lindore mbeti e pazgjidhur.

Pengesat territoriale dhe forca ajrore

Kushner tha më 12 shtator gjatë një fjalimi online në konferencën e sigurisë Yalta European Strategy në Kiev: "Presidenti Putin qartë ka vendosur qëllimet e tij dhe vijën ku dëshiron të arrijë. Nëse Ukraina do të pranojë të tërhiqet deri në atë vijë, atëherë pjesa tjetër e marrëveshjes mund të jetë gati. Por Ukraina për momentin nuk dëshiron ta bëjë këtë." Megjithatë, Qeveria ukrainase thekson se nuk do t'i dorëzohet territoreve që kërkon Moska.

Një sondazh i Institutit Ndërkombëtar të Sociologjisë në Kiev, i kryer verën e vitit 2026, tregon se rreth 60 për qind e ukrainasve do të përkrahnin ngrirjen e luftimeve përgjatë vijës aktuale të frontit në këmbim të garantive të sigurisë. Ndërkaq vetëm 33 për qind mendojnë se Ukraina duhet të heqë dorë nga territoret që kërkon Putin.

Analisti politik Volodymyr Fesenko vuri në dukje se nuk ka kushte për përparim të shpejtë: "Për të pasur një përfundim të negociuar të luftës duhet të ketë një balancë. Aktualisht në vijat e frontit ka ngërç dhe pothuajse asgjë nuk po ndryshon, por në luftën ajrore, fatkeqësisht, Rusia ka një avantazh të konsiderueshëm."

Kjo mbizotërim ajror rus po ushtron presion të fortë mbi Ukrainën. Kievi përballet me mungesë të raketave interceptuese për t'u mbrojtur nga sulmet balistike ruse, ndërkohë që Rusia ka shtuar goditjet me dronë të rinj me motorë xhjet që janë më të shpejtë dhe më të vështirë për t'u interceptuar sesa modelet e vjetra me motorë benzine. Sulmet synojnë gjithnjë e më shumë infrastrukturën ekonomike: magazinat, objektet energjetike, depot e karburantit dhe linjat hekurudhore.

Mbështetësit e strategjisë së Kievit thonë se sulmet brenda territorit rus synojnë t'i detyrojnë autoritetet në Moskë të ulen për të negociuar. Këshilltari britanik për sigurinë kombëtare, Jonathan Powell, në forumin e Jaltës më 11 shtator deklaroi: "Eskalimi nuk është problem. Ai është shenjë e suksesit." Sipas tij, Perëndimi duhet të "mbajë presionin" që Putin të marrë seriozisht negociatat.

Duke parë rrezikun e një dimri të vështirë pas sulmeve të 2025 mbi infrastrukturën energjetike, Kievi ka propozuar një deeskalim të kufizuar, përqendruar në mbrojtjen e energjetikes dhe rikthimin e eksportit të grurit përmes Detit të Zi. Presidenti Volodymyr Zelensky tha në një intervistë të transmetuar më 12 shtator: "Çfarë mund të na sjellë në ndonjë bisedim? Energjia dhe gruri. Kjo është hapi i parë. Kjo është diçka që mund ta arrijmë."

Në të njëjtën kohë, presioni publik nga SHBA për t'i ndalur goditjet ndaj objektivave energjetike ruse është rritur. Ish-presidenti amerikan Donald Trump deklaroi gjatë javës: "Z. Zelensky duhet të bëjë një gjë: të ndalojë goditjen e rezervave të karburantit dizel në Rusi. Ka shumë objektiva të tjera. Mos goditni dizelin. Kjo dëmton gjithë botën." Një ditë më vonë ai pretendoi në Truth Social: "Ukraina u pajtua të mos godasë objektivat e energjisë në Rusi. Rusia u pajtua të bëjë të njëjtën gjë." As Kievi e as Moska nuk konfirmuan menjëherë një marrëveshje të tillë.

Nëse bisedimet trilaterale fillojnë në tetor, siç pritet, ato do të zhvillohen nga ekipet negociuese dhe jo nga vetë liderët. Megjithatë, Kievi mbetet i vendosur se çështjet territoriale mund të zgjidhen vetëm në nivelin e presidentëve. Zelensky tha gjatë vizitës së dërguesve amerikanë: "Çështja territoriale mbetet një nga më urgjentet... Çështje komplekse si kjo mund të zgjidhen vetëm në nivel liderësh."

Foto: material shtypi nga ngjarja