Во Варшава поставен AbortOmat — автомат за апчиња за абортус

Во Варшава активисти го претставија првиот светски автомат за апчиња за абортус наречен AbortOmat — розов уред со завеси во зебра‑шари, наменет за брз и анонимен пристап до терапијата во земја со речиси целосна забрана за прекин на бременоста.

Автоматомот има 22 прегради и работи со шестцифрен код, што му овозможува на корисникот да добие таблети без директен контакт со друго лице. Организаторите велат дека услугата е наменета за оние кои не можат или не сакаат да чекаат денови поради испорака по пошта — поради спонтан абортус или здравствени компликации — како и за оние кои стравуваат од примање таква пратка на домашна адреса.

Кинга Јелинска, директорка на фондацијата Women Help Women и соосновачка на Abortion Dream Team, ја објасни практичната логика зад идејата: „Ако луѓето можат да нарачаат долна облека, козметика или маскара и да ги добијат истиот или следниот ден, нема причина тоа да не важи и за апчињата за абортус, каде што во одредени случаи постои многу поголема итност.”

Правна и политичка рамка

Во Полска поседувањето или земањето апчиња за абортус не се смета за кривично дело, но обезбедувањето на терапијата или помагањето некому да дојде до неа се казнува со затвор до три години. Активистите велат дека присуството на автоматот отвора правна сива зона — законите го целат директното предавање на средствата од едно лице на друго, додека машина за самопослужување ја прави таа ситуација многу понејасна.

Автоматот е поставен внатре во центар за абортус што Abortion Dream Team го отвори во март 2025 година и кој е опишан како прв од ваков вид во демократска Полска; центарот нуди советување и помош при земањето на таблетите и симболично е лоциран спроти зградата на полскиот парламент. Иницијативата доаѓа по бранови на протести — пред шест години граѓаните излегоа на масовни демонстрации, а протести во 2023 година му помогнаа на Доналд Туск да дојде на власт со ветување дека ќе ги промени законите во рок од 100 дена.

Јелинска вели дека центарот ги надминал очекувањата по побарувачката, но и дека покажа колку малку функционери се подготвени да застанат зад нив. Таа опиша чести протести пред просториите — три‑четири пати неделно, со сирени и вувузели — и посочи дека ниту градските власти, ниту полицијата не реагирале. „Во Полска прашањето за пристап до абортус нема да го решат политичарите туку самите жени и заедниците; жените не можат да им ја доверат одлуката за сопственото тело на политичките структури,” додаде таа и посочи дека минатата година околу 50.000 луѓе побарале помош од мрежата на организации за право на избор.

Фото: Гардијан)