Valët e nxehtësisë godasin Parmigiano Reggiano: kosto më të larta dhe rrezik për kredinë

Valët e nxehtësisë në veri të Italisë po rrisin kostot e magazinimit dhe të pjekjes së Parmigiano Reggiano, dhe po e bëjnë këtë zinxhir të vlerës një burim në rritje rreziku financiar për prodhuesit dhe kreditorët.

Credito Emiliano (Credem) pranon rrotulla të reja djathi si kolateral për kredi që nga viti 1953 dhe, përmes degës së saj Magazzini Generali delle Tagliate, i magazinon dhe i piq dyqanet e mëdha në zonat e Reggio Emilia dhe Modena. Në ato depo ruhen mbi gjysmë milioni rrotulla me një vlerë totale mbi 300 milionë euro.

Nga ferma te banka

Ky model u mundëson prodhuesve të marrin midis 60 dhe 80 për qind të vlerës së djathit paraprakisht, ndërsa djathi duhet të piqet të paktën 12 muaj — dhe më të mirët mund të qëndrojnë dy ose tre vjet para tregtimit. Por verat më të nxehta rrisin faturat: gjatë periudhave më intensive të nxehtësisë, konsumi i energjisë për ftohjen e depozitimeve është rritur për rreth 30 për qind, çka ka nxitur investime në sisteme më efikase ftohjeje, izolim më të mirë dhe prodhim energjie nga burimet e ripërtërishme.

Problemi nis në fermë. Kur temperaturat ngjiten drejt 40°C, lopët hanë më pak dhe janë më pak aktive, gjë që mund të ulë prodhimin e qumështit deri në 10 për qind. Kjo ndikon drejtpërdrejt në prodhimin e Parmigiano Reggiano, i cili është i rregulluar shumë ngushtë: djathi mund të prodhohet vetëm në pesë provincia italiane dhe vetëm nga qumësht i mbledhur sipas rregullave të përcaktuara. Thatëselat përkeqësojnë situatën duke reduktuar prodhimin e barit dhe misrit për ushqimin e bagëtive.

Bastet janë të mëdha: në 2025 Italia prodhoi rreth 4.19 milionë rrotulla Parmigiano Reggiano, me një vlerë të konsumit të llogaritur prej rreth 4 miliardë eurosh. Rënia e prodhimit të qumështit, kostot më të larta të magazinimit dhe kufizimet strikte të prodhimit e bëjnë nxehtësinë ekstreme një rrezik financiar përgjatë të gjithë zinxhirit — nga fermat dhe fabrikat e qumështit deri te bankat që pranojnë djathin si kolateral.

Teknologjia moderne ofron zgjidhje të pjesshme: sistemet bazuar në blockchain lejojnë fermerët të vendosin kolateral mbi rrotullat pa i lëvizur fizikisht ato, duke i mundësuar bankave të zgjerjnë kapacitetin e kreditimit pa transportuar çdo rrotullë në depo. Megjithatë, teknologjia nuk e zgjidh problemin e kostove shtesë të ruajtjes për periudha më të gjata dhe sa më shpesh të përsëriten valët e nxehtësisë, aq më i madh do të bëhet presioni financiar mbi sektorin.

Foto: Instagram/ parmigianoreggiano