Pse Rusia po shet arin e vet?

Rusia është bërë një nga shitësit më të mëdhenj të arit në botë gjatë 12 muajve të fundit, ndërsa Kremlini kërkon të arkëtojë para për të mbuluar mangësitë buxhetore. Në fillim të korrikut, Banka Qendrore e Rusisë raportoi rezervat e arit prej 73.4 milionë paundesh trua — pra 2,282 tonë metrikë — një rënie prej rreth 43.5 tonësh që nga fillimi i vitit 2026, dhe niveli më i ulët që nga pushtimi i plotë i Ukrainës në shkurt 2022.

Cmimet e arit arritën në nivele rekord në fillim të vitit 2026, me mesatare rreth 4,800 dollarë për ons gjatë katër mujoreve të para, përpara se të stabilizoheshin rreth 4,000 dollarë për ons. Shitjet e fundit të Moskës të arit dyshohet se kanë sjellë më shumë se 5 miliardë dollarë të ardhura.

Elina Ribakova nga Peterson Institute for International Economics paralajmëron se shitja e arit tregon presion mbi asetet e tjera të lëvizshme: "Fakti që ata po shesin ar do të thotë se po u shkëmben asetet e tjera më likuide."

Si përshtaten shitjet me gjendjen fiskale

Buxheti rus ka qenë nën presion për shkak të rritjes së shpenzimeve për mbrojtje, të cilat shfrytëzohen për të financuar luftën në Ukrainë. Shpenzimet për mbrojtje janë rritur më shumë se katërfish krahasuar me vitin 2021; në 2025 ato u rritën në rreth 16 trilionë rubla (rreth 204 miliardë dollarë). Ministria e Financave paralajmëroi më parë këtë vit se tejkalimi i shpenzimeve për luftë mund të arrijë të paktën 28 miliardë dollarë në 2026, me tejkalime të mëtejshme të pritura në 2027 dhe 2028. Të dhënat e qeverisë tregojnë se shpenzimet dhe deficiti mund të tejkalojnë planet zyrtare për më shumë se një trilion rubla (rreth 12.85 miliardë dollarë) në 2026.

"Kjo është një situatë përjashtuese, por është një trend relativisht normal," thotë Kris Vifer, analist financiar në Moskë. Ai vëren se shitjet kryhen kryesisht nga Ministria e Financave përmes Fondit Kombëtar të Mirëqenies, jo nga Banka Qendrore e Rusisë. "Që nga fillimi i 2022, ari ishte një nga asetet që Fondi Kombëtar i Mirëqenies mund të blinte, sepse bono-t qeveritare amerikane dhe gjermane nuk ishin më të disponueshme për shkak të sanksioneve pas pushtimit të Ukrainës."

Vifer thekson se synimi i fondit është të sigurojë likuiditet në kohë të vështira: "Në atë kuptim, mund të argumentohet që fondi po i shërben qëllimit të tij." Ai shton se Kremlini nuk dëshiron që ajo rezervë të zvogëlohet, sepse shfaqja e dobësimit mund të nxisë spekulime për një krizë financiare dhe të dobësojë pozicionin gjeopolitik të Rusisë. Vlerësohet se fondi është rreth 150 miliardë dollarë, prej të cilëve rreth 50 miliardë konsiderohen likuide.

Rusia ka rezervat e pesta më të mëdha zyrtare të arit në botë — krahasueshme me Kinën, Francën dhe Italinë, dhe shumë mbrapa Gjermanisë dhe SHBA-së — dhe si një nga prodhuesit kryesorë të arit mund të ripërtëri rezervat relativisht shpejt duke blerë nga minierat vendase. "Rusia ka një avantazh," thotë Ribakova. "Ajo vetë prodhon ar. Kur u shqetësua për sanksionet, pjesë e parave u riorientuan drejt blerjes së arit, që e bleu nga prodhuesit vendas."

Të dy analistët nënvizojnë se aftësia për të financuar luftën në fund të fundit varet nga të ardhurat nga nafta dhe gazi. Rritja e të ardhurave energjetike — e nxitur në 2026 nga çmimet më të larta të naftës për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme — deri tani ka ndihmuar Moskën të lehtësojë disa nga presionet fiskale. "Të gjitha varen nga kjo," thotë Ribakova. "Kur çmimi i naftës është i lartë, Rusia gjeneron të ardhura. Është më e lehtë të marrë borxh dhe sistemi financiar vendas është më i shëndetshëm. Nëse çmimi bjerë në, le të themi, 60 ose 40 dollarë, menjëherë vjen kriza."

Vifer beson se, me ritmin aktual, Rusia ende mund të gjejë fonde dhe të shmangë një kolaps të ashpër financiar brenda 12 deri 24 muajve, por paralajmëron për dëme afatgjata ekonomike dhe përçarje në qeveri rreth qëndrueshmërisë së modelit të financimit të luftës. "Nëse defiçiti vazhdon me këtë ritëm, Rusia mund të gjejë ende para dhe në të vërtetë nuk do të jetë në asnjë krizë serioze financiare ose në një pozicion gjeopolitik të dobët në 12 deri 24 muajt e ardhshëm," thotë ai, "por kjo krijon shtrembërime të mëdha në ekonomi dhe një pamje negative afatgjatë që fillon të prodhojë ndarje brenda qeverisë."

Foto: material shtypi nga ngjarja