Pse Ukraina po forcon sulmet ndaj porteve ruse në Detin e Zi?
Sulmet me dronë ndaj Novorossiysk dhe terminaleve të tjera në Detin e Zi ndërpresin eksportet e drithërave dhe naftës dhe detyrojnë eksportuesit të kërkojnë alternativa më të shtrenjta.
Ukraina ka forcuar fushatën kundër porteve ruse në Detin e Zi, duke synuar infrastrukturën që eksporton drithërat dhe naftën. Sulmet me dronë ajrorë dhe detarë kanë ndërprerë seriozisht furnizimet dhe kanë vënë nën presion portin Novorossiysk.
Pse është i rëndësishëm Novorossiysk
Novorossiysk është porti tregtar rus më i madh nga sasia e ngarkimeve dhe është një derë kyçe për eksportin e produkteve bujqësore, naftës dhe metaleve drejt tregjeve botërore. Rreth një e treta e drithërave ruse sot kalojnë përmes këtij porti për shkak të afërsisë së tij me rajonet kryesore bujqësore.
Në javët e fundit, sulmet ukrainase me dronë kanë dëmtuar infrastrukturën për përpunimin e drithërave dhe kanë detyruar mbylljen e përkohshme të terminaleve të mëdha. Më 12 gusht u ndal puna e fabrikës së bukës në Novorossiysk dhe e njërit prej terminaleve të mëdha për drithëra, ndërsa më 13 gusht ndali punën edhe KSK, terminali më i madh i thellë për drithëra. Deri në fund të korrikut punën e ndërpreu edhe terminali në Taman, ndërsa sulmet e mëparshme kishin marrë jofunksional portet e thella të Detit Azov.
"Kështu, i gjithë eksporti i drithërave rusë përmes basenit Azov-Det i Zi është praktikisht i bllokuar", paralajmëroi Andrej Sisov, drejtori i agjencisë për konsulencë dhe hulumtime bujqësore SovEkon, në kanalin e tij Telegram.
Eksporti i naftës për momentin nuk është ndalur plotësisht, por është subjekt i ndërprerjeve të rregullta. Më 14 gusht u ndal puna e terminalit Shesharis, i cili ka kapacitet rreth 700,000 fuçi në ditë, dhe ai u rinxeh më vetëm dy ditë më vonë. Shtëpia analitike londineze Argus Media vlerëson se Rusia në sezonin e eksportit 2026/27 mund të shpërndajë rreth 45 milionë tonë grurë, por një bllokadë afatgjatë e rrugëve të Detit të Zi do të rrezikonte seriozisht atë plan.
Tregu ndërkombëtar tashmë po ndjen pasojat. "Për shkak të ndërprerjeve logjistike, korrja e madhe e grurit në Rusi dhe në Ukrainë është praktikisht e shkëputur nga tregu botëror", tha Sjaodzhi Deng nga Argus Media. Analistët theksojnë se një pjesë e eksporteve përpiqet të riorientohet përmes portave baltike Primorsk dhe Ust-Luga ose përmes terminaleve në Danub, por këto rrugë nuk mund ta zëvendësojnë plotësisht korridorin e Detit të Zi dhe rrisin koston e transportit.
Qendra për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër (CREA) nga Helsinki publikoi se në dy javët e para të gushtit përmes Novorossiysk u ngarkuan rreth 30 përqind më pak naftë se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, pas sulmit me dron mbi terminalin e Konsorciumit të Tubacionit Kaspik më 19 korrik. "Nëse kufizimet aktuale qëndrojnë deri në fund të gushtit, do të bëhet gjithnjë e më e vështirë për Rusinë thjesht të shtyjë dërgesat me shpresën se më vonë do t'i kompensojë humbjet", thotë Isak Levi, analist i CREA. Ai shton se disa transportues thjesht refuzojnë të ankorohen në porte që shpesh janë objektiv i dronëve.
Kremlini e hodhi poshtë propozimin ukrainas për një armëpushim në Detin e Zi, dhe sa kohë që objektivat strategjike mbeten në agjendë, nuk ka shenja se presioni mbi portet ruse të Detit të Zi do të lehtësohet së shpejti. Efekti përfundimtar do të varet nga qëndrueshmëria e sulmeve dhe nga aftësia e Rusisë për të riparuar shpejt dëmet dhe për të transferuar volumet në rrugë alternative.
Foto: material pres nga ngjarja
