Четири избори за 10 дена можат да ја преобликуваат светската политика

Четири национални избори на четири континенти во рок од десет дена можат да ја преобликуваат светската политика, ставајќи ја во прашање можноста дали авторитарната десница ќе ги консолидира своите добивки или дали продемократските сили ќе се искачат. Изборите се одржуваат на 25 октомври 2026 (Бразил и Србија), 27 октомври 2026 (Израел) и 3 ноември 2026 (САД).

Влогови во време на опаѓање на демократијата

Институтот V‑Dem со седиште во Шведска проценува дека демократските слободи што ги ужива просечниот граѓанин на светот паднале на нивоа последен пат видени во 1978 година. Во тој контекст, групирањето на четири изборни трки за десет дена би можело или да го запре тој тренд или да го зацврсти.

Во Бразил, на 25 октомври 2026 се одржува вториот круг од претседателските избори на кој води кандидатот на крајната десница Флавио Болсонаро. Доколку победи, Болсонаро се заканува дека ќе го "промени уставот", ќе го помилува својот татко, кој беше осуден на години затвор за заговор за државен удар, и ќе ги ублажи еколошките ограничувања, критично прашање за амазонските шуми.

Исто така на 25 октомври 2026, во Србија полуавтократијата предводена од Александар Вучиќ, која трае последниве 12 години, се соочува со својот најголем предизвик во форма на неконвенционално протестно движење предводено од студенти. Движењето предложи листа на малку познати професори и технократи со едноставен слоган: "Србија или мафијата".

На 27 октомври 2026 израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху ќе се соочи со своите противници на изборите. Во 19 од последните 30 години, неговото владеење беше придружено со продолжен пад на демократијата и почести кршења на човековите права. Тој е баран од Меѓународниот кривичен суд за наводни воени злосторства и злосторства против човештвото во Газа и се соочува со судски процеси за корупција во земјата; анкетите покажуваат дека неговата крајно десничарска коалиција моментално заостанува зад опозицискиот блок.

На 3 ноември 2026, среднорочните избори во САД можат да претставуваат прекор од американските гласачи кон Доналд Трамп: демократите би можеле да ја добијат контролата над барем еден дом на Конгресот, а можеби и над двата. Таков исход би го отежнал обидот на Трамп и неговите сојузници и би влијаел на падот што САД го бележат на индексот на либерална демократија според V‑Dem.

Изборните трки се меѓусебно поврзани: движењето MAGA му даде политичка поддршка на Нетанјаху, Вучиќ и Болсонаро; шпионската програма Пегасус, произведена во Израел, беше пронајдена на телефоните на студенти и продемократски активисти во Србија; а Болсонаро јавно изрази силна произраелска ориентација и ветувањето дека ќе го следи американскиот пример и ќе ја премести амбасадата на Бразил во Ерусалим. Победата на авторитарната десница во една земја би ги охрабрила нејзините истомисленици во другите, додека успехите на продемократските сили би им дале надеж на нивните сојузници ширум светот.

Фото: прес-материјал од настанот