Debatet mbi qendrat e të dhënave: çështjet teknike në hije të përplasjeve politike

Projektet për ndërtimin e qendrave të të dhënave në Maqedoninë e Veriut ngjalli debate mes ekspertëve dhe politikës: specialistët thonë se duhet të përcaktohen detaje teknike para se të nisë realizimi, ndërsa partitë politike e shfrytëzojnë temën për përplasje.

Bozhidar Simovski, specialist për sigurinë kibernetike, thekson se fillimisht duhet përcaktuar saktësisht lloji dhe shkalla e qendrës së të dhënave. Ai nënvizon se duhet të dihet fuqia e instaluar, sa shpesh do të zëvendësohen serverët, si do të furnizohet me energji, sa ftohje do të kërkohet dhe nëse ekziston sistem rezervë në rast të ndërprerjes së furnizimit.

Opozita argumenton se vendi nuk ka burimet e nevojshme për kapacitete të mëdha dhe kritikon mungesën e transparencës në bisedimet me investitorët e mundshëm. Maja Borozan nga SDSM akuzoi për marrëveshje të fshehta: "Nuk bëhen publike se kush janë ata, kushtet nën të cilat Mickoski u dhuron atyre kompanive ujin, tokën dhe sasi të mëdha elektriciteti. Nuk ka përgjigje. Nuk ka emra. Asgjë. Mickoski punon 'nën radarin'. Ai nuk tregon sa energji dhe sa ujë do të konsumojnë qendrat e të dhënave", tha ajo.

Qeveria dhe VMRO‑DPMNE mbrojnë idenë e tërheqjes së këtij sektori dhe e konsiderojnë kritikën si të pajustifikuar dhe të vjetruar. "Idenë për zhvillimin e këtij lloji të industrisë e sulmojnë me argumente që datojnë më shumë se një dekadë. Tani Maqedonia e Veriut është ekonomi e tregut dhe mënyra e formimit të çmimit të energjisë dhe kush e paguan atë është e qartë. Gjithashtu ekzistojnë metoda të ndryshme ftohjeje me ujë që varen nga qëllimi i qendrave të të dhënave. Pra, për këto çështje SDSM vetëm përhap panik në publik", tha Mile Lefkov nga VMRO‑DPMNE.

Ekspertët e pavarur nënvizojnë se qendrat e të dhënave janë infrastrukturë kritike, por çdo investim duhet të shoqërohet me plan të qartë: qëllimin, ndërtuesit dhe operatorët e përcaktuar, dhe një analizë të kujdesshme të përfitueshmërisë ekonomike para se të fillojë ndërtimi.

Derisa këto pikë të mos sqarohen — energjia, ftohja, rezervat e furnizimit — diskutimi do të mbetet i polarizuar politikisht dhe jo teknikisht, paralajmërojnë analistët.

Foto: material shtypi nga ngjarja