Директорите на инспекторатите ќе се бираат според Законот за високи раководители, мандатот станува пет години

Од 1 октомври 2026 година директорите на државните инспекторати ќе се избираат според правилата утврдени со Законот за високи раководители, а нивниот мандат ќе биде продолжен од досегашните четири на пет години, стои во предложените измени на Законот за инспекциски надзор. Измените го менуваат начинот на избор, условите за именување и разрешувањето на директорите.

Клучни промени во изборот, мандатот и разрешувањето

Една од основните промени е укинувањето на досегашната постапка според која Владата требаше да објавува јавен оглас за избор на директор на својата веб‑страница и во најмалку два дневни весника. Наместо тоа, изборот ќе се спроведува согласно со Законот за високи раководители.

Со измените останува дека директорот и понатаму ќе го раководи државниот инспекторат и ќе биде избран и разрешен од Владата, но постапката ќе биде усогласена со новиот законски модел. За да се обезбеди навремен избор, е внесен рок — постапката за именување на нов директор треба да се спроведе најдоцна шест месеци пред истекот на мандатот на актуелниот директор.

Мандатот ќе биде продолжен од четири на пет години, со можност за уште еден последователен избор; тоа значи дека еден директор, ако повторно биде избран, може да ја извршува функцијата најмногу два последователни мандати.

Проект‑законот менува и правила за разрешување. Пред истек на мандатот, разрешувањето ќе се врши согласно со Законот за високи раководители, а во образложението е наведена и можност за разрешување по предлог на надлежниот министер, меѓу другото, доколку има недоволна реализација на програмата за работа или незадоволително извршување на надлежностите. Досегашниот закон предвидуваше конкретен праг — директорот можеше да биде разрешен доколку инспекторатот не реализирал најмалку 70 отсто од програмата; како причини за разрешување досега беа предвидени и барање на директорот, правосилна судска пресуда за кривично дело или забрана за вршење професија, загубена деловна способност и повреда на правилата за судир на интереси и спречување на корупција.

За периодот меѓу престанокот на мандатот и изборот на нов директор, Владата ќе именува вршител на должноста директор до изборот на новиот директор, со цел непречено функционирање на инспекторатот. Предлог‑законот треба да се донесе по скратена постапка; тој би стапил во сила осмиот ден од денот на објавувањето во Службен весник на Република Македонија, а ќе почне да се применува од 1 октомври 2026 година.

Фото: Профимедиа