ЕК: Граѓаните плаќаат до 42% од здравствените трошоци, превенцијата и контролата слаби

Европската комисија во најновиот извештај за напредокот констатира дека граѓаните на Северна Македонија плаќаат до 42 проценти од здравствените трошоци од сопствен џеб, особено за специјалистички прегледи, болнички услуги и лекови.

Во извештајот Комисијата предупредува: "Универзалната здравствена заштита се обезбедува бесплатно преку примарното здравство, но пациентите мора да плаќаат за одредени болнички услуги, специјалистички прегледи и лекови. Опсегот и достапноста на здравствените услуги, особено специјалистичките, како и нивната географска распределба, се несоодветни. Бројот на медицински сестри на 100.000 жители останува под европскиот просек. Продолжува одливот на медицински персонал од јавното во приватното здравство и надвор од државата.

Дополнителен проблем кој се нотира е што државата нема целосен увид во здравствените услуги што ги добиваат пациентите. Националниот систем за електронско здравство собира податоци само од јавните установи. Тоа значи дека прегледите и лекувањето во приватното здравство не се целосно евидентирани, па здравствените досиеја на пациентите остануваат нецелосни.

Овој недостаток на контрола и увид во приватното здравство се отвори и со случајот со кардиохируршките интервенции во приватните болници, за кои постоеја сомнежи дека биле изведувани без медицинска индикација, со цел остварување профит. И покрај сериозноста на наводите, сè уште нема целосна институционална разрешница."

Клучни наоди и ризици

Комисијата укажува на слабости и во превенцијата од малигни заболувања: во 2025 година продолжил да расте бројот на регистрирани случаи на рак и стапката на смртност од овие заболувања. Иако постојат скрининг‑програми за рак на дојка и рак на дебелото црево, нивниот опфат не е доволен, а ХПВ‑тестирањето сè уште не е воведено како дел од скринингот за рак на грлото на матката — нешто што лекарите го бараат подолг период.

Во извештајот е нотирана и слабата контрола на пушењето во затворени простории: пушењето продолжува да се толерира и да поминува без санкции во јавни институции, дел од здравствените установи и угостителските објекти. Владата најави ригорозен закон за заштита од пушењето, кој требаше да стапи на сила во март, но по реакциите и притисокот од угостителите делови од предлогот беа изменети, а законот останува "заглавен во собраниските лавиринти".

Комисијата исто така укажува на ризик од корупција во здравството и предлага дополнителни чекори: подобро планирање на здравствените трошоци, интензивирање на дигитализацијата со вклучување и на приватните даватели на услуги и по транспарентни јавни набавки за да се намалат можностите за злоупотреби.

Фото: прес-материјал од настанот