Komisioni Evropian propozon integrim të ngadaltë dhe masa sigurie 15-vjeçare pas anëtarësimit

Komisioni Evropian prezantoi propozimet për mënyrën se si do të funksionojnë në të ardhmen zgjerimet e BE-së, duke propozuar integrim të pjesshëm përpara anëtarësimit dhe një mekanizëm sigurie 15-vjeçar që mund të çojë në pezullim të të drejtës së votës ose të fondeve evropiane për shkelje serioze të standardeve demokratike.

Sipas propozimit, vendet kandidate do të përfshihen në pjesë të sistemit të BE-së para anëtarësimit të plotë — tregu i vetëm, programet dhe agjencitë e BE-së, si dhe rrjetet kyçe energjetike, të transportit dhe digjitale — ndërsa anëtarësimi do të mbetet i kushtëzuar nga meritat dhe përafrimi me standardet e Bashkimit.

Shembuj praktikë

Komisioni përmend shembuj ekzistues, si pjesëmarrja në Zonën e Pagesave në Euro (SEPA), ku tashmë marrin pjesë Maqedonia e Veriut, Shqipëria, Mali i Zi dhe Serbia, dhe zgjerimin e roamingut me çmime vendore për Ballkanin Perëndimor, të cilin Këshilli i BE-së e miratoi për negociata në qershor.

Nga propozimet ndër të tjera del se çdo vend i ri anëtar do të ketë një periudhë 15-vjeçare gjatë së cilës mund t'i hiqet e drejta e votës ose fondet evropiane në rast të shkeljeve serioze të vlerave demokratike themelore ose të parimit të bashkëpunimit të sinqertë.

"The safeguard mechanisms will be activated only in case of serious breaches, i.e. actions contrary to the rule of law, democracy and our values. This will apply to both current and new members. To join the EU, countries must meet very high standards in the field of the rule of law. We must ensure that after accession they will never fall below those standards again. We learned this from past experience. So, it's about protecting ourselves," deklaroi komisionarja për zgjerim Marta Kos.

Komisioni propozon gjithashtu që vendet e reja për një periudhë të caktuar pas anëtarësimit të përfshihen në angazhim për të hequr dorë nga përdorimi i vetos në vendime të ardhshme për zgjerimin kur përfshihen mosmarrëveshje bilaterale, duke argumentuar se çështjet bilaterale që nuk lidhen me kriteret e anëtarësimit duhet të zgjidhen përmes mekanizmave bilateralë ose ndërkombëtarë. Për të përshpejtuar negociatat, propozimi parashikon votim me shumicë të kualifikuar për hapjen dhe mbylljen e klusterëve negociatorë dhe për hapa të tjerë, ndërsa njëzëri do të mbetet i nevojshëm për përfundimin e procesit të anëtarësimit.

Përveç raporteve vjetore për zgjerimin, Komisioni më 28 tetor do të publikojë udhërrëfyes konkretë për Mali të Zi, Shqipëri, Ukrainë dhe Moldavi — katër vende që i identifikoi si liderë në proces — për të përcaktuar hapat e ardhshëm, qëllimet konkrete dhe afatet indikative. BE po përgatit udhërrëfyes me data konkrete për disa vende kandidate — Maqedonia e Veriut nuk është në plan.

Foto: material shtypi nga ngjarja