Евростат: 4,8% од граѓаните на ЕУ пијат алкохол секој ден, во Северна Македонија првото пиење често е на 13 години
Податоците ја отсликуваат родовата, старосната и социоекономската нееднаквост во употребата на алкохол и тутун; ESPAD 2024 алармира за учениците.
Според најновите податоци на Евростат, алкохолот и тутунот и натаму имаат големо влијание врз јавното здравје во Европската Унија. Во 2025 година, 4,8 отсто од лицата на возраст од 16 години и повеќе во ЕУ консумирале алкохол секој ден; 19,2 отсто пиеја еднаш неделно, а 21,8 отсто најмалку еднаш месечно.
Постојат јасни разлики според полот: во 2025 година, 56,5 отсто од мажите во ЕУ пиеле алкохол најмалку еднаш месечно, наспроти 35,9 отсто од жените. Истовремено, 33,5 отсто од испитаниците навеле дека во текот на годината пред истражувањето воопшто не консумирале алкохол.
Навиките за пијачка се менуваат со возраста — кај младите (16–24 години) дневната консумација изнесувала само 0,8 отсто, додека кај лицата на 65 години и повеќе таа достигнувала 8,9 отсто. Социоекономскиот статус е важен фактор: 47,5 отсто од лицата изложени на ризик од сиромаштија или социјална исклученост не консумирале алкохол во претходната година, во споредба со 29,9 отсто кај останатото население.
Аларм во земјата: рано пушење и тешко епизодно пиење меѓу учениците
Во Северна Македонија резултатите од ESPAD 2024, спроведено од Институтот за јавно здравје (ИЈЗ), откриваат загрижувачки обрасци кај учениците: дел од младите ја пробуваат првата цигара уште на деветгодишна возраст, а првото искуство со алкохол најчесто се случува на 13 години или порано.
Според ESPAD, 10,7 отсто од учениците пријавиле дека првата цигара ја пробале на 14 години, а 10,1 отсто на 15 години; 2,9 отсто рекле дека пушеле на девет години или помалку. Кај алкохолот, 62,7 отсто од учениците изјавиле дека го пробале барем еднаш, 33,2 отсто пријавиле тешко епизодно пиење (пет или повеќе алкохолни пијалаци во последните 30 дена), а 28,5 отсто го пробале алкохолот првпат на 13 години или порано.
Тутунот останува широко распространет: Евростат наведува дека во ЕУ 16,5 отсто од лицата (16+) секојдневно користеле тутунски производи и слично. Во земјава бројот на активни пушачи достигнува 40,4 отсто, а само 5 отсто успеале да се откажат во последните години. ИЈЗ проценува дека пушењето предизвикува околу 4.000 смртни случаи годишно, додека податоците на Светската здравствена организација покажуваат дека приближно 40 отсто од 14‑годишниците веќе пушат.
Фото: прес-материјал од настанот
