Француската полиција под критики поради прекумерна сила врз демонстранти

Мадлен Пит — 23 октомври 2026.

Француската полиција повторно е предмет на жестоки критики поради тврдења за прекумерна сила во нов бран протести ширум земјата. На социјалните мрежи кружат видеа во кои се гледаат полицајци како тепаат и влечат луѓе, го фаќаат млад човек за вратот и туркаат жена на земја; снимките не беа независно потврдени. Невладини организации и медицински извештаи наведуваат сериозни повреди поврзани со средства за контрола на толпата.

Повеќе од половина милион луѓе излегоа на улиците во Франција во саботата, главно поради незадоволство од кратењата во јавниот сектор, растечките трошоци за живот и барањата на учениците за подобри услови во училишта. Протестите, кои започнаа со средношколски блокади на училишта поради недостиг на наставен кадар и дотраена инфраструктура, прераснаа во сцени на палат згради, ограбувања и судири со полицијата, поради што властите најавија распоредување на воени сили за наредните викенди.

Арсенал и методи, и повици за одговорност

Експертите и сведоштвата укажуваат дека француската полиција располага со поширок арсенал за контрола на протести отколку повеќето европски служби. Посебно е во фокусот ЛБД‑40 — лансер за гумени куршуми — кој во повеќе наврати е поврзуван со тешки повреди. Во изминатите недели неколку тинејџери претрпеа долговремени последици: на еден му беше разнесена раката, друг остана слеп на едното око, а трет доби скршена вилица.

„Тоа не е само француска специфичност. Но постојат правила. Мора да се почитува одредено растојание“, изјави Анастасија Цукала, вонредна професорка по криминологија на Универзитетот Париз‑Суд. Таа додаде: „Дури и ако се обидете да ги почитувате правилата, луѓето може да се поместат и одеднаш да останат без едно око. Затоа ова е исклучително опасно.“ Полицијата редовно користи и солзавец, кој е забранет за употреба во вооружени конфликти според меѓународни договори, но се користи од многу полициски сили.

„Овие гранати содржат високо ниво на експлозивни супстанции. Од таа гледна точка Франција е единствен случај“, рече Цукала за шок‑бомбите. Францускиот министер за внатрешни работи Лоран Нунез инсистира дека опремата е „несмртносна“, иако дел од неа во Кодексот за внатрешна безбедност е категоризирана како „воен материјал”.

Себастијан Рош, истражувач во Францускиот национален центар за научни истражувања, смета дека ако полициската бруталност се мери според бројот на смртни случаи или случаи со трајно осакатување, „тогаш француската полиција е најбрутална во целата Европска Унија.“ Rош додава дека политичката одлука за опрема влијае и на начинот на постапување: „Политичките власти слободно одлучуваат за полициската опрема. Кога ЛБД беше воведен во француската полиција, беше наменет за единици кои се борат против организираниот криминал. Денес истото оружје се користи за контрола на толпа. Тоа покажува како се променил начинот на кој политичарите во Франција размислуваат за справување со политичките протести.“

Критичарите исто така укажуваат на разлика во тактиките: на пример, германската полиција обично настојува да избегне ескалација. Амнести интернешнал ја оцени реакцијата на француските сили како „несразмерна“, а француската гранка на Лигата за човекови права ја осуди „насилната репресија“. Франција нема независно национално тело за надзор на полицијата како во Велика Британија или Данска; внатрешната служба ИГПН води истраги и соопшти дека од почетокот на најновиот бран протести отворила најмалку 40 предмети.

Лоран Нунез бранеше дека полицијата направила сè што можела: „Беше многу тешко да се контролираат сите различни групи“, рече тој во Марсеј. „Полицијата заврши одлична работа и благодарение на нејзината посветеност беа спречени голем број кривични дела.” Експертите и правничките организации велат дека јавниот ред секогаш е подреден на човечкиот живот и безбедноста и повикуваат на поголема транспарентност и независен надзор при инцидентите со полициска сила.

Фото: прес-материјал од настанот