Ѓурѓиц: денешниот празник на Свети Георгиј и традиционалните обичаи
Македонската православна црква го слави Свети Георгиј на 16 ноември — празник поврзан со моштите, народни обичаи и почит.

Денес, 16 ноември, Македонската православна црква и верниците го одбележуваат споменот на Светиот великомаченик Георгиј — празникот во народот познат како Ѓурѓиц, поврзан со обновувањето и осветувањето на храмот во Лида Палестинска и преносот на неговите мошти.
Свети Георгиј е еден од најпочитуваните свети во народната духовна традиција. Тој се слави двапати во црковниот календар: како Ѓурѓиц на 16 ноември (пренос на моштите) и како Ѓурѓовден на 6 мај (денот на неговото маченичко страдање). За разлика од пролетниот празник, Ѓурѓиц не е означен со црвена буква, но има силна и долготрајна почит во обичаите.
Житие и пренос на моштите
Георгиј бил голем великомаченик и војник од Кападокија. Уште на дваесет години го добил чинот трибун и служел во армијата на царот Диоклецијан. Кога царот започнал сурово гонење на христијаните, Георгиј јавно ја изјавил својата вера и бил изложен на страшни мачења — ставање на клади, врзување на тркало со остри клинци и закопување во ров. Со Божја благодат често бил исцелуван, а преку неговите чуда многумина примиле христијанството, меѓу нив и царевата сопруга Александра.
На крајот, царот ги осудил на смрт со меч; царицата Александра издивнала на губилиштето пред да ја извршат казната, а Свети Георгиј пострадал во 303 година. Пред смртта тој го замолил својот верен слуга да го пренесе неговото тело во Лида, Палестинска, каде што била родена неговата мајка и каде имал имот кој го раздал на сиромасите.
Во времето на царот Константин Велики побожните христијани подигнале убав храм во Лида, а при неговото осветување моштите биле свечено пренесени — местото станало календарска точка на многубројни исцеленија и чуда.
Во народната пракса преку празникот Ѓурѓиц започнуваат така наречените „волчји денови“, кои траат до 24 ноември. Според народните верувања, во овој период жените не треба да вршат тешки домашни работи ниту рачни ракотворби, а кројачите и чевларите требало да одмораат. Исто така, постоело строго верување дека ловот на волци овие денови носи голема несреќа на семејството цела година.
Обичаи го поврзувале времето на Ѓурѓиц со идната зима: ако е магловито — зимата ќе биде променлива и блага; ако е ведро небо — очекува студена и мразовита сезона. На иконите за Ѓурѓиц Свети Георгиј најчесто е прикажан во стоечка поза како пешак без коњ, со копје или меч, што се разликува од представлението на Ѓурѓовден кога тој е претставен на коњ како ја победува аждајата.
Тропар: "Како ослободител на плениците и заштитник на сиромасите, лекар на немоќните, помошник на владетелите, победоносче великомачениче Георгие, моли Го Христа Бога да ги спаси нашите души."
Кондак: "Откако најдовме прибежиште во твојата брза и непобедлива заштита, Христов страдалнику, ние верните кои те воспеваме, молиме да се избавиме од вражјите соблазни, и од секакви несреќи и опасности, за да повикуваме: Радувај се, маченику Георгие!"
Фото: прес-материјал од настанот


