Instituti për Demokraci: Skrinimi i BE-së përfundoi para 32 muajsh, autoritetet të fokusohen te reformat

Instituti për Demokraci "Societas Civilis" i bëri thirrje autoriteteve të Maqedonisë së Veriut që t'u përkushtohen reformave, pasi procesi i skrinimit të BE-së, i cili filloi në 2022 dhe përfundoi në dhjetor 2023, përfundoi "para 32 muajsh" dhe i la vendit një diagnozë të detajuar dhe një detyrë kombëtare për harmonizim.

Skrinimi ka dhënë një vlerësim të hollësishëm për përputhshmërinë e legjislacionit dhe praktikave kombëtare me standardet e Bashkimit Evropian dhe ka përgatitur rekomandime konkrete për adresimin e dobësive të identifikuara.

"Skrinimi nuk duhet të mbetet një arkivë e një faze të përfunduar të procesit të anëtarësimit. Vlera e tij e vërtetë qëndron në rekomandimet që duhet të udhëheqin reformat dhe përgatitjet për anëtarësim. Pengesat politike për hapjen e klasterëve negociues nuk e pengojnë shtetin të punojë në pjesën më të madhe të dobësive të identifikuara," thekson Instituti.

Instituti propozon që Ministria për Çështje Evropiane t'i bëjë të gjithe gjashtë raportet lehtësisht të aksesueshme në një vend, së bashku me gjetjet dhe rekomandimet kryesore në gjuhën maqedonase. Megjithëse Komisioni Evropian i ka publikuar raportet për të gjitha gjashtë klasterët, në faqen e Ministrisë të dedikuar për raportet e skrinimit ende është i disponueshëm vetëm raporti për Klasterin 1, "Themeloret".

"Nevojitet një mekanizëm i qartë për mënyrën si rekomandimet e skrinimit do të kthehen në detyra konkrete. Qeveria duhet të raportojë periodikisht për zbatimin e rekomandimeve. Më tej, rekomandimet e skrinimit duhet të lidhen sistematikisht me Agjendën e Reformave 2024–2027, Programin Kombëtar për Miratimin e Legjislacionit të BE-së dhe rekomandimet nga raportet vjetore të Komisionit Evropian," shton Instituti.

Strukturat negociuese duhet të funksionojnë tashmë

Instituti nënvizon se, paralelisht me reformat, duhet të operacionalizohet plotësisht arkitektura negociuese, në mënyrë që trupat negociuese dhe grupet punuese sipas klasterëve të përgatiten për pozicionet dhe të punojnë në zbatimin e rekomandimeve, edhe nëse kushtet politike për hapjen e klasterëve nuk janë krijuar ende.

"Nëse Qeveria në 2024 vendosi një kornizë institucionale të re për zhvillimin e negociatave të anëtarësimit, publiku ende nuk ka një pamje të qartë nëse dhe në çfarë masë trupat negociuese dhe grupet punuese sipas klasterëve dhe kapitujve janë plotësisht të pajisura dhe funksionale. Ministria për Çështje Evropiane duhet të sigurojë informacione transparente për cilat trupa dhe grupe punuese janë formuar, përbërjen e tyre dhe detyrat që kryejnë. Këto struktura nuk duhet të presin krijimin e kushteve politike për hapjen e klasterëve. Ato duhet të punojnë tani. Të analizojnë gjetjet e skrinimit, të ndjekin ndryshimet në të drejtën e BE-së, të identifikojnë fushat ku do të jenë të nevojshme përshtatje të mëdha financiare dhe institucionale ose periudha tranzitore dhe të përgatisin pozicionet negociuese të ardhshme," thekson "Societas Civilis".

Foto: ''Sloboden pechat'' - Dragan Mitreski