Иселувањето ги празни училиштата — бројот на ученици паѓа побрзо отколку наталитетот

Иселувањето ги празни училишните клупи во земјата: официјалните податоци покажуваат дека падот на бројот на ученици е побрз од опаѓањето на наталитетот.

Дел од родените деца се надвор од државата, но со македонско државјанство

Анализите укажуваат на растечки јаз меѓу бројот на живородени деца во една година и бројот на запишани првачиња кога таа генерација ги достигнува школските обврски. Пред шест години се родиле за околу 2000 деца повеќе отколку што се запишале минатата година во прво одделение — разлика што во најголем дел е резултат на семејствата кои се иселиле пред децата да тргнат на училиште.

Наталитетот се намалува од година во година, но бројот на ученици паѓа уште понагло. Поранешниот директор на Државниот завод за статистика Дончо Герасимовски објаснува дека причината не е само во бројот на родени: македонски деца се раѓаат и надвор од земјата. Тој оценува дека околу 7000 живородени деца во последните години се родени надвор од државата, а се државјани на нашата земја; „Тие ако живеат во земјава, нивната бројка би била 24-25 илјади годишно“, вели Герасимовски.

Податоците ги илустрираат трендовите. Во 2012 година имало 23 568 живородени деца; кога таа генерација дошла за запишување во учебната 2018/2019 година, во прво одделение се запишале 22 130 деца — за над 1400 помалку. Разликата продолжува да се продлабочува: во 2019 година се родиле 19 845 деца, а во септември 2025 се запишале за 1924 првачиња помалку во однос на тие родени.

Во конкретни генерации се гледа и иселување во текот на самата школска година. На пример, во 2022 година се запишале 20 932 првачиња, а наредната година во второ одделение продолжиле 241 дете помалку. Во друга генерација намалувањето било за 62 деца; во 2024 имало 19 452 првачиња, а наредната година на 1 септември тргнале 19 152 второодделенци — односно 300 деца помалку само во една школска година.

Министерката за образование и наука Весна Јаневска неодамна изјави дека од септември ќе има околу 3000 првачиња помалку од претходната година, односно околу 15 илјади. Таа посочи дека, земено во предвид дека пред шест години биле родени над 19 илјади деца, тоа значи дека приближно 4000 деца се иселиле со семејствата додека требало да тргнат на школо.

Намалувањето на ученичката популација веќе има директни последици: секоја година се затвораат по десетина подрачни училишта, а годинава ќе се затворат уште 16. Министерството за образование ги наведе подрачните училишта каде на 1 септември нема да заѕвони първиот час: селото Селце (општина Боговиње), струшките села Џепин, Нерези, Богојци и Поум, паланечките Узем, Добровница и Дурачка Река, неготинското Курија, Породин, Дихово и Канино во Битола, и делчевските села Ѕвегор, Габрово, Вирче и Стамер.

Министерството за социјална политика, демографија и млади информира дека демографијата е еден од стратешките приоритети на Владата и дека се подготвува Стратегија за демографска отпорност и Акциски план со мерки за системско и долгорочно ублажување на негативните трендови.

Фото: прес-материјал од настанот