Како фирма на Ласло Сиј влезе во конзорциумот што ќе гради автопатот Букојчани–Кичево?

Компанијата „Дуна Асфалт“ на унгарскиот бизнисмен Ласло Сиј влезе во конзорциумот што доби договор за изградба на делницата Букојчани–Кичево, што предизвика реакции откако новата унгарска влада покрена постапка за државно финансирање поврзано со истиот бизнисмен.

Фотографии, пријави и почеток на градба

На 22 октомври на Фејсбук беа објавени фотографии од поранешниот премиер Никола Груевски снимени во ресторан во Будимпешта, објавувањето го потпиша доскорашниот унгарски пратеник и антикорупциски активист Акош Хадхази. Во својот пост Хадхази напиша: "Олигархот на Орбан, Ласло Сиј, е сè уште на слобода, а патем, моментално гради автопат во Северна Македонија".

Официјалниот почеток на изградбата на делницата Букојчани–Кичево беше означен на 12 октомври со владината делегација предводена од премиерот, присуствуваа и евроамбасадорот и претставници на Европската банка за обнова и развој. Должината на делницата е 11,5 километри и таа ги опфаќа последните километри на коридорот од Скопје до Охрид без започната изградба. Предвидени се по две сообраќајни ленти и една лента за застанување во двете насоки, пет моста, две клучки, два виадукти, тунел и придружни елементи.

Тогаш министерот за транспорт Александар Николоски кажа: "Сето ова значи една исклучително тешка работа и задача којашто ќе ја имаат изведувачите коишто ќе добијат целосна поддршка од Владата, од Министерството за транспорт, од Јавното претпријатие за државни патишта". За изведувач е избран конзорциумот предводен од романската подружница на австриската компанија Штрабаг и унгарската компанија Дуна Асфалт; за „Дуна Асфалт“ ова е прв проект во Македонија.

Градежниот конгломерат Дуна соопшти дека вредноста на инфраструктурниот проект е 219 милиони евра. Финансирањето за македонската делница, според директорот на ЈПДП Коце Трајановски, е преку заем од ЕБОР во висина од 119 милиони евра, грант од Европската унија од 20 милиони евра и 300.000 евра од WBIF за подготовка на тендерската документација.

Во Унгарија, по изборите во април 2026 година се формира нова власт предводена од Петер Маѓар. Министерството за економија ова лето поднесе кривична пријава за непознат сторител за одредени финансиски трансакции на Ексимбанка, меѓу кои и финансирање поврзано со проект на „Дуна Асфалт“ во Африка. По пријавата, „Дуна Асфалт“ започна доброволен откуп на обврзниците, а Маѓар рече: "Вчера, нови јавни пари во износ од над 100 милијарди форинти се вратија во буџетот, а со тоа и кај унгарскиот народ. 'Дуна Асфалт', поврзана со деловниот партнер на Леринц Месарош, олигархот Ласло Сиј, објави, не долго по пријавата од Министерството за економија и енергетика, дека ќе им врати 400 милиони долари, односно повеќе од 100 милијарди форинти, на државните банки."

Од ЈПДП одговорија дека изборот на изведувачот бил извршен од страна на ЈПДП и ЕБОР согласно процедурите за набавка на ЕБОР и дека договорот е потпишан помеѓу ЈПДП и заедничко вложување помеѓу Штрабаг‑Романија и Дуна Асфалт Унгарија. Како одговор на барањето за увид во договорот, претпријатието посочи: "Потпишаните договори се согласно со правилата и постапките на ЕБОР во форма на договор по ФИДИК правила (црвена книга). Имено, сите детали кои се однесуваат, а се во врска со склучениот Договор за изведба Кичево–Букојчани подлежат на ЕБОР 'Политика за достапност на информации' од октомври, 2024 година, донесена од Бордот на директори на ЕБОР. Во неа и документите кои произлегуваат од неа – се дефинирани начините на кои може да се има пристап до вакви информации и во кој облик. Во конкретниот случај извадоци на релевантни информации ќе бидат јавно достапни на веб‑страницата на банката. Сакаме да потенцираме дека овој Договор е произлезен од Договор за заем и грант за изведба и надзор од ЕУ (ВБИФ) каде што е регулирано дека подлежи на правилата и процедурите на ЕБОР."

Хадхази за македонските медиуми рече дека изборот го изненадил: "Ова што сега го слушаме, дека Ласло Сиј добива можност во Македонија, за Унгарците е малку чудно, комично, па и во Македонија би требало да се размисли дали е најдобра идеја да се соработува со таква компанија или не." ЈПДП ги наведува роковите на постапката — почната на 30 јануари 2025 година и завршена почеток на јули 2026 година — и ја наведува ЕБОР како надзорен механизам за изборот и финансирањето.

Фото: atlatszo.hu